Teoria i przykłady do tego działu są właśnie opracowywane. Struktura działu jest już gotowa — poniżej znajdziesz dostępne zadania, a nauczyciel może dodać kolejne z panelu.
04Zadania
Rok matury:
Znalezione zadania: 34
Zadanie 1
Matura: czerwiec 2026
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z sumą kwadratów
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x i dla każdej liczby rzeczywistej y prawdziwa jest nierówność xy+x+y⩽x2+y2+1
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Przenieś wszystko na jedną stronę i pomnóż nierówność przez 2 — spróbuj zapisać wynik jako sumę trzech kwadratów.
Rozwiązanie krok po kroku
1Nierówność jest równoważna x2+y2+1−xy−x−y⩾0.
2Mnożymy obie strony przez 2: 2x2+2y2+2−2xy−2x−2y⩾0.
5Dla x,y>0 mamy (x−y)2⩾0 oraz x+y>0, więc iloczyn jest nieujemny. To kończy dowód.
Zadanie 3
Matura: maj 2025
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z sześcianem sumy
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej a i dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej b takich, że b=21a, prawdziwa jest nierówność (a+2b)3>8a2b+16ab2
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Rozwiń (a+2b)3 i po przeniesieniu wszystkiego na jedną stronę pogrupuj wyrazy tak, aby wyłączyć czynnik (a−2b).
Rozwiązanie krok po kroku
1(a+2b)3=a3+6a2b+12ab2+8b3.
2Nierówność jest równoważna a3+6a2b+12ab2+8b3−8a2b−16ab2>0, czyli a3−2a2b−4ab2+8b3>0.
3Zatem (x−y)2(x+y)⩽0, a z warunku x+y=4>0 wynika (x−y)2⩽0.
4Kwadrat jest nieujemny, więc (x−y)2=0, czyli x=y.
5Podstawiamy do x+y=4: 2x=4, stąd x=2 oraz y=2. To kończy dowód.
Zadanie 7
Matura: maj 2023
Oryginalne zadanie: zad. 12.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Przekształcanie wyrażeń z logarytmami
Matura · 2 pkt
Wykaż, że dla każdej liczby dodatniej x wyrażenie 81log3x+32⋅log227⋅log32⋅x2−6x można równoważnie przekształcić do postaci x4+x2−6x.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Zapisz 81 jako potęgę trójki, a 27 jako 323 i skorzystaj ze wzoru na zamianę podstawy logarytmu.
Rozwiązanie krok po kroku
181log3x=(34)log3x=34log3x=(3log3x)4=x4.
2log227=log2323=23log23.
3log23⋅log32=1, więc log227⋅log32=23.
4Współczynnik przy x2 wynosi 32⋅23=1.
5Całe wyrażenie równa się więc x4+x2−6x. To kończy dowód.
Zadanie 8
Matura: grudzień 2022
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z warunkiem x+y≥1
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x oraz dla każdej liczby rzeczywistej y, spełniających warunek x+y⩾1, prawdziwa jest nierówność x3+2xy+y3⩾x2+xy(x+y)+y2
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Przenieś wszystko na lewą stronę i spróbuj otrzymać iloczyn (x−y)2 oraz wyrażenia zależnego od x+y.
Rozwiązanie krok po kroku
1Po przeniesieniu: x3+y3−x2y−xy2+2xy−x2−y2⩾0.
2x3+y3−x2y−xy2=x2(x−y)−y2(x−y)=(x−y)2(x+y).
32xy−x2−y2=−(x−y)2.
4Lewa strona to więc (x−y)2(x+y)−(x−y)2=(x−y)2(x+y−1).
5Z założenia x+y−1⩾0, a (x−y)2⩾0, więc iloczyn jest nieujemny. To kończy dowód.
Zadanie 9
Matura: czerwiec 2022
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z czwartymi potęgami
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x i dla każdej liczby rzeczywistej y takich, że x=y, spełniona jest nierówność x4+y4>xy(x2+y2)
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Przenieś prawą stronę na lewo i wyłącz czynnik (x−y), a potem oceń znak drugiego czynnika.
4Ponadto x2+xy+y2=(x+2y)2+43y2, a wyrażenie to jest równe 0 tylko dla x=y=0, co jest wykluczone.
5Zatem iloczyn dwóch liczb dodatnich jest dodatni. To kończy dowód.
Zadanie 10
Matura: maj 2022
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z warunkiem 2x>y
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x i dla każdej liczby rzeczywistej y takich, że 2x>y, spełniona jest nierówność 7x3+4x2y⩾y3+2xy2−x3
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Po przeniesieniu wszystkiego na lewą stronę pogrupuj wyrazy tak, by pojawił się wspólny czynnik (2x+y).
Rozwiązanie krok po kroku
1Po przeniesieniu: 8x3+4x2y−2xy2−y3⩾0.
2Grupujemy: 4x2(2x+y)−y2(2x+y)=(2x+y)(4x2−y2).
34x2−y2=(2x−y)(2x+y), więc wyrażenie równa się (2x+y)2(2x−y).
4(2x+y)2⩾0, a z założenia 2x−y>0.
5Iloczyn liczby nieujemnej i dodatniej jest nieujemny. To kończy dowód.
Zadanie 11
Matura: maj 2021
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Zamiana podstawy logarytmu
Matura · 3 pkt
Niech log218=c. Wykaż, że log34=c−14.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Rozłóż 18 na czynniki pierwsze i wyznacz log23 w zależności od c.
Rozwiązanie krok po kroku
118=2⋅32, więc c=log218=log22+2log23=1+2log23.
2Stąd log23=2c−1 (zauważ, że c>1).
3log34=2log32=log232.
4Podstawiamy: log34=2c−12=c−14.
5To kończy dowód.
Zadanie 12
Matura: marzec 2021
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z dwiema zmiennymi
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej liczby rzeczywistej x większej od 2 i dla każdej liczby rzeczywistej y prawdziwa jest nierówność 5x2−6xy+3y2−2x−4>0
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Wydziel z lewej strony wyrażenie 3(x−y)2 i sprawdź, co zostaje.
Rozwiązanie krok po kroku
13(x−y)2=3x2−6xy+3y2.
2Zatem lewa strona to 3(x−y)2+2x2−2x−4.
32x2−2x−4=2(x2−x−2)=2(x−2)(x+1).
4Dla x>2 mamy x−2>0 oraz x+1>0, więc 2(x−2)(x+1)>0; ponadto 3(x−y)2⩾0.
5Suma liczby nieujemnej i dodatniej jest dodatnia. To kończy dowód.
Zadanie 13
Matura: maj 2020
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Dowód równości z warunku
Matura · 3 pkt
Liczby dodatnie a i b spełniają równość a2+2a=4b2+4b. Wykaż, że a=2b.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Przenieś wszystko na jedną stronę i spróbuj wyłączyć czynnik (a−2b).
Rozwiązanie krok po kroku
1Z równości otrzymujemy a2−4b2+2a−4b=0.
2a2−4b2=(a−2b)(a+2b) oraz 2a−4b=2(a−2b).
3Zatem (a−2b)(a+2b+2)=0.
4Ponieważ a>0 i b>0, mamy a+2b+2>0, więc musi być a−2b=0.
5Stąd a=2b. To kończy dowód.
Zadanie 14
Matura: maj 2019
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z parametrem a
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla dowolnych dodatnich liczb rzeczywistych x i y, takich że x<y, i dowolnej dodatniej liczby rzeczywistej a prawdziwa jest nierówność y+ax+a+xy>2
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Porównaj najpierw y+ax+a z yx, a potem skorzystaj z nierówności yx+xy⩾2.
2Dla a>0, 0<x<y licznik i mianownik są dodatnie, więc y+ax+a>yx.
3Zatem y+ax+a+xy>yx+xy.
4Z nierówności (x−y)2⩾0 po podzieleniu przez xy>0 otrzymujemy yx+xy⩾2.
5Łącząc oba oszacowania: y+ax+a+xy>2. To kończy dowód.
Zadanie 15
Matura: czerwiec 2017
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność jako suma kwadratów
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x i dla każdej liczby rzeczywistej y prawdziwa jest nierówność 5x2+y2−4xy+6x+9⩾0
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Wyrazy y2−4xy uzupełnij do kwadratu (y−2x)2 i zobacz, co zostaje z pozostałych składników.
Rozwiązanie krok po kroku
1(y−2x)2=y2−4xy+4x2.
2Zatem lewa strona to (y−2x)2+x2+6x+9.
3x2+6x+9=(x+3)2.
4Otrzymujemy (y−2x)2+(x+3)2⩾0, bo suma kwadratów jest nieujemna.
5To kończy dowód.
Zadanie 16
Matura: maj 2017
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność ostra jako suma kwadratów
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla dowolnych różnych liczb rzeczywistych x,y prawdziwa jest nierówność x2y2+2x2+2y2−8xy+4>0
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Zauważ, że x2y2−4xy+4 to kwadrat pewnego wyrażenia; resztę zapisz z użyciem (x−y)2.
Rozwiązanie krok po kroku
1x2y2−4xy+4=(xy−2)2.
2Pozostałe wyrazy: 2x2+2y2−4xy=2(x−y)2.
3Zatem lewa strona równa się (xy−2)2+2(x−y)2.
4Z założenia x=y, więc 2(x−y)2>0, a (xy−2)2⩾0.
5Suma jest dodatnia. To kończy dowód.
Zadanie 17
Matura: maj 2016
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z warunkiem x²+y²=2
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla dowolnych dodatnich liczb rzeczywistych x i y takich, że x2+y2=2, prawdziwa jest nierówność x+y⩽2.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Podnieś x+y do kwadratu i skorzystaj z nierówności 2xy⩽x2+y2.
Rozwiązanie krok po kroku
1(x+y)2=x2+y2+2xy=2+2xy.
2Z nierówności (x−y)2⩾0 wynika 2xy⩽x2+y2=2.
3Zatem (x+y)2⩽2+2=4.
4Ponieważ x+y>0, po spierwiastkowaniu otrzymujemy x+y⩽2.
5To kończy dowód.
Zadanie 18
Matura: czerwiec 2016
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z pierwiastkami
Matura · 4 pkt
Wykaż, że dla a,b,c,d>0 prawdziwa jest nierówność a+b⋅c+d⩾ac+bd
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Obie strony są dodatnie, więc nierówność możesz zastąpić nierównością ich kwadratów.
Rozwiązanie krok po kroku
1Obie strony są dodatnie, więc nierówność jest równoważna nierówności kwadratów.
2Lewa strona po podniesieniu: (a+b)(c+d)=ac+ad+bc+bd.
3Prawa strona po podniesieniu: (ac+bd)2=ac+bd+2acbd.
4Wystarczy więc pokazać, że ad+bc⩾2ad⋅bc.
5Jest to prawda, bo (ad−bc)2⩾0. To kończy dowód.
Zadanie 19
Matura: maj 2015
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność wielomianowa
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x prawdziwa jest nierówność x4−x2−2x+3>0
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Spróbuj zapisać wyrażenie jako (x2−1)2 powiększone o kwadrat pewnego dwumianu i liczbę dodatnią.
Rozwiązanie krok po kroku
1(x2−1)2=x4−2x2+1.
2Zatem x4−x2−2x+3=(x2−1)2+x2−2x+2.
3x2−2x+2=(x−1)2+1.
4Otrzymujemy (x2−1)2+(x−1)2+1⩾1>0.
5To kończy dowód.
Zadanie 20
Matura: maj 2015
Oryginalne zadanie: zad. 1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Dowód równości logarytmicznej
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej x różnej od 1 oraz dla każdej dodatniej liczby rzeczywistej y różnej od 1 prawdziwa jest równość logx(xy)⋅logy(xy)=logy(xy)⋅logx(xy)
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Zamień wszystkie logarytmy na wspólną podstawę, np. 10, i oznacz X=logx, Y=logy.
Rozwiązanie krok po kroku
1Oznaczmy X=logx oraz Y=logy; z założeń X=0 i Y=0.
2Lewa strona: XX+Y⋅YY−X=XY(X+Y)(Y−X).
3Prawa strona: YX+Y⋅XY−X=XY(X+Y)(Y−X).
4Oba wyrażenia są identyczne, więc równość jest prawdziwa.
5To kończy dowód.
Zadanie 21
Matura: maj 2014
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z wyrażeniami wymiernymi
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla każdych dwóch liczb rzeczywistych dodatnich x,y prawdziwa jest nierówność (x+1)yx+(y+1)xy>2
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Rozdziel każdy składnik na dwa i skorzystaj z nierówności yx+xy⩾2.
Rozwiązanie krok po kroku
1Lewa strona to yx2+yx+xy2+xy.
2Z nierówności (x−y)2⩾0 po podzieleniu przez xy>0 mamy yx+xy⩾2.
3Ponadto dla x,y>0 zachodzi yx2+xy2>0.
4Zatem lewa strona jest większa od 2.
5To kończy dowód.
Zadanie 22
Matura: czerwiec 2014
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z sumą kwadratów
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x i każdej liczby rzeczywistej y prawdziwa jest nierówność x(x−1)+y(y−1)⩾xy−1
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Przenieś wszystko na lewą stronę i pomnóż nierówność przez 2.
Rozwiązanie krok po kroku
1Nierówność jest równoważna x2+y2−x−y−xy+1⩾0.
2Mnożymy przez 2: 2x2+2y2−2xy−2x−2y+2⩾0.
3Grupujemy: (x−y)2+(x−1)2+(y−1)2⩾0.
4Suma kwadratów jest nieujemna, więc nierówność jest prawdziwa.
5To kończy dowód.
Zadanie 23
Matura: grudzień 2014
Oryginalne zadanie: zad. 13
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Porównywanie wyrażeń wymiernych
Matura · 3 pkt
Wykaż, że jeżeli a>b⩾1, to 2+a3a<2+b3b.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Mianowniki są dodatnie, więc nierówność możesz pomnożyć „na krzyż”.
Rozwiązanie krok po kroku
1Dla a>b⩾1 mianowniki 2+a3 i 2+b3 są dodatnie, więc mnożenie na krzyż nie zmienia znaku nierówności.
2Trzeba pokazać, że a(2+b3)<b(2+a3), czyli 2a+ab3−2b−a3b<0.
3Grupujemy: 2(a−b)−ab(a2−b2)=(a−b)[2−ab(a+b)].
4Mamy a−b>0; ponadto a>1 i b⩾1, więc ab(a+b)>1⋅1⋅2=2, czyli nawias jest ujemny.
5Iloczyn liczby dodatniej i ujemnej jest ujemny, zatem nierówność zachodzi. To kończy dowód.
Zadanie 24
Matura: grudzień 2013
Oryginalne zadanie: zad. 11
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z parametrem
Matura · 3 pkt
Udowodnij, że dla każdej liczby rzeczywistej x i każdej liczby rzeczywistej m prawdziwa jest nierówność 20x2−24mx+18m2⩾4x+12m−5
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Przenieś wszystko na lewą stronę i spróbuj zapisać wyrażenie jako sumę trzech kwadratów.
Rozwiązanie krok po kroku
1Nierówność jest równoważna 20x2−24mx+18m2−4x−12m+5⩾0.
2Zauważmy, że (4x−3m)2=16x2−24mx+9m2.
3Po odjęciu zostaje 4x2+9m2−4x−12m+5=(4x2−4x+1)+(9m2−12m+4)=(2x−1)2+(3m−2)2.
4Zatem lewa strona równa się (4x−3m)2+(2x−1)2+(3m−2)2⩾0.
5Suma kwadratów jest nieujemna. To kończy dowód.
Zadanie 25
Matura: czerwiec 2013
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Równość z pierwiastkami sześciennymi
Matura · 4 pkt
Wykaż, że prawdziwa jest równość 39+80+39−80=3
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Oznacz lewą stronę literą s i podnieś tę równość do trzeciej potęgi, korzystając ze wzoru na (p+q)3.
3Mianownik jest różny od zera, bo ab−c2=ab−(2a+b)2=−4(a−b)2=0 dla a=b.
4Zatem wyrażenie równa się ab−c22(ab−c2)=2.
5To kończy dowód.
Zadanie 30
Matura: sierpień 2010
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Nierówność z pierwiastkami wyższych stopni
Matura · 4 pkt
Wykaż, że nierówność 42a4+b4⩾2a2+b2 jest spełniona przez wszystkie liczby rzeczywiste a i b.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Obie strony są nieujemne — podnieś nierówność do czwartej potęgi.
Rozwiązanie krok po kroku
1Obie strony są nieujemne, więc nierówność jest równoważna nierówności czwartych potęg.
2Otrzymujemy 2a4+b4⩾(2a2+b2)2.
3Mnożymy przez 4: 2(a4+b4)⩾(a2+b2)2.
4Po rozwinięciu i przeniesieniu: a4−2a2b2+b4=(a2−b2)2⩾0.
5Nierówność jest zatem prawdziwa dla wszystkich liczb rzeczywistych. To kończy dowód.
Zadanie 31
Matura: maj 2009
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Działania na potęgach
Matura · 3 pkt
Wykaż, że jeżeli A=342+2 i B=322+3, to B=9A.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Zapisz A jako potęgę o wykładniku będącym połową wykładnika liczby A.
Rozwiązanie krok po kroku
1A=(342+2)21=322+1.
2Zatem 9A=32⋅322+1=322+3.
3Otrzymana potęga to dokładnie B.
4Stąd B=9A.
5To kończy dowód.
Zadanie 32
Oryginalne zadanie: zad. 32
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Podzielność liczb naturalnych
Matura · 3 pkt
Rozważmy dwie kolejne liczby naturalne a i b takie, że obie są niepodzielne przez 3. Udowodnij, że liczba a3+b3 jest podzielna przez 9.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Skorzystaj ze wzoru na sumę sześcianów i zbadaj reszty z dzielenia przez 3 obu czynników.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niech b=a+1. Wśród trzech kolejnych liczb dokładnie jedna dzieli się przez 3, więc skoro a i a+1 nie dzielą się przez 3, to a daje resztę 1 z dzielenia przez 3: a=3k+1.
2Ze wzoru na sumę sześcianów: a3+b3=(a+b)(a2−ab+b2).
3a+b=2a+1=6k+3=3(2k+1) — czynnik podzielny przez 3.
4a2−ab+b2=a2−a(a+1)+(a+1)2=a2+a+1=(3k+1)2+(3k+1)+1=9k2+9k+3=3(3k2+3k+1) — również podzielny przez 3.
5Iloczyn dwóch liczb podzielnych przez 3 jest podzielny przez 9. To kończy dowód.
Zadanie 33
Oryginalne zadanie: zad. 33
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Pierwiastek z kwadratu i wartość bezwzględna
Matura · 3 pkt
Wykaż, że dla a∈(2,3) zachodzi równość 3−aa2−6a+9+a−2a2−4a+4=2
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Skorzystaj ze wzoru t2=∣t∣ i ustal znaki wyrażeń a−3 oraz a−2 dla a∈(2,3).
Rozwiązanie krok po kroku
1a2−6a+9=(a−3)2, więc a2−6a+9=∣a−3∣.
2Dla a<3 mamy ∣a−3∣=3−a, zatem pierwszy ułamek równa się 3−a3−a=1.
3a2−4a+4=(a−2)2, więc a2−4a+4=∣a−2∣.
4Dla a>2 mamy ∣a−2∣=a−2, zatem drugi ułamek równa się a−2a−2=1.
5Suma wynosi 1+1=2. To kończy dowód.
Zadanie 34
Oryginalne zadanie: zad. 34
Poziom: Rozszerzony
Dział: Dowody algebraiczne
Temat: Równanie kwadratowe z parametrem
Matura · 2 pkt
Dane jest równanie x2+mx+m−1=0 z niewiadomą x. Uzasadnij, że dla każdej liczby całkowitej m wszystkie rozwiązania tego równania są liczbami całkowitymi.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Sprawdź, czy x=−1 spełnia równanie dla każdego m, a potem rozłóż lewą stronę na czynniki.
Rozwiązanie krok po kroku
1Dla x=−1 mamy 1−m+m−1=0, więc −1 jest rozwiązaniem dla każdego m.
2Zatem lewą stronę można rozłożyć: x2+mx+m−1=(x+1)(x+m−1) (po wymnożeniu otrzymujemy wyjściowy trójmian).
3Rozwiązaniami równania są więc x1=−1 oraz x2=1−m.
4Dla całkowitego m liczba 1−m jest całkowita, podobnie jak −1.
5Zatem wszystkie rozwiązania są liczbami całkowitymi. To kończy dowód.