SStrefa Nauki w Elektryku
Matematyka · Poziom rozszerzonyPoziom rozszerzony

Stereometria

11zadań
0przykładów

Karta wzorów – wzory do tego działu

Tablice, str. 26–28

12. Stereometria — „Wybrane wzory matematyczne” CKE (matura od 2023).

Materiały w przygotowaniu

Teoria i przykłady do tego działu są właśnie opracowywane. Struktura działu jest już gotowa — poniżej znajdziesz dostępne zadania, a nauczyciel może dodać kolejne z panelu.

04Zadania

Rok matury:

Znalezione zadania: 11

Zadanie 1

Matura: maj · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 13.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stereometria
Matura · 2 pkt
Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe trójkątne o objętości 3456, których krawędź podstawy ma długość nie większą niż .

Wykaż, że pole powierzchni całkowitej graniastosłupa w zależności od długości krawędzi podstawy graniastosłupa jest określone wzorem

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wyznacz wysokość z objętości.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Podstawa jest równoboczna: .
  2. 2, więc .
  3. 3.
  4. 4Po podstawieniu , dla .
Odpowiedź:

Zadanie 2

Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stereometria
Matura · 4 pkt
Krawędź podstawy graniastosłupa prawidłowego trójkątnego ma długość . Sinus kąta między przekątnymi ścian bocznych wychodzącymi z jednego wierzchołka wynosi . Wyznacz pole powierzchni całkowitej. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Przekątne tworzą trójkąt równoramienny o podstawie .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dla wysokości i przekątnej : .
  2. 2Twierdzenie cosinusów: . Stąd .
  3. 3, więc .
  4. 4, zatem .
  5. 5.
Odpowiedź:

Zadanie 3

Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 13.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stereometria
Matura · 2 pkt
Rozważamy ostrosłupy prawidłowe trójkątne, dla których wysokość i promień okręgu opisanego na podstawie spełniają . Wykaż, że .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Bok podstawy równobocznej to .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1, więc .
  2. 2, a dodatniość daje .
  3. 3.
  4. 4Po podstawieniu .
Odpowiedź:

Zadanie 4

Matura: grudzień · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stereometria
Matura · 3 pkt
Iloczyn długości średnicy podstawy walca i wysokości walca jest równy .
Pole powierzchni całkowitej tego walca jest równe .
Oblicz objętość tego walca. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz warunki za pomocą promienia i wysokości.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1, więc .
  2. 2.
  3. 3Po podstawieniu , , .
  4. 4.
Odpowiedź:

Zadanie 5

Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2025
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stereometria
Matura · 5 pkt
Dany jest ostrosłup prawidłowy trójkątny o podstawie . Płaszczyzna zawierająca krawędź podstawy i prostopadła do krawędzi bocznej przecina tę krawędź w punkcie , przy czym .

Oblicz stosunek pola powierzchni całkowitej tego ostrosłupa do pola podstawy . Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj dwóch trójkątów prostokątnych.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Oznacz , , więc .
  2. 2Z prostopadłości płaszczyzny do : . Zatem .
  3. 3, więc .
  4. 4Wysokość ściany bocznej: .
  5. 5, .
  6. 6.
Odpowiedź:

Zadanie 6

Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stereometria
Matura · 2 pkt
Rozważamy wszystkie graniastosłupy prawidłowe trójkątne o polu powierzchni całkowitej równym .

Wykaż, że objętość graniastosłupa w zależności od długości krawędzi podstawy jest określona wzorem

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wyznacz wysokość z pola całkowitego.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1, a pole boczne .
  2. 2.
  3. 3.
  4. 4. Dodatnie wymagają .
Odpowiedź:

Zadanie 7

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Ostrosłup
Matura · 6 pkt
W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym ABCDS wysokość jest równa 5, a kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi wynosi (patrz rysunek). Oblicz objętość. Zapisz obliczenia.
Rysunek do zadania 10

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Przekrój prostopadły do wspólnej krawędzi bocznej pokazuje kąt dwuścienny.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech a oznacza bok kwadratowej podstawy, O jej środek, a S wierzchołek ostrosłupa. Mamy . W kwadracie .
  2. 2Niech E będzie rzutem prostopadłym O na wspólną krawędź SC sąsiednich ścian SBC i SCD. Odcinek OB jest prostopadły do płaszczyzny SOC: jest prostopadły do OC oraz do SO. Tak samo jest z OD.
  3. 3Dlatego BE i DE są prostopadłe do SC: ich składowe BO, DO oraz OE są prostopadłe do SC. Kąt BED jest więc kątem liniowym danego kąta dwuściennego i ma .
  4. 4Z symetrii ostrosłupa prosta EO dzieli ten kąt na połowy: . Ponieważ , trójkąt BOE jest prostokątny w O, a .
  5. 5W trójkącie BOE korzystamy z tangensa: . Stąd .
  6. 6Trójkąt OEC jest prostokątny w E. Z twierdzenia Pitagorasa , więc .
  7. 7Trójkąty SOC i OEC są podobne: mają wspólny kąt przy C i po jednym kącie prostym. Odpowiadają sobie boki SO i OE oraz OC i EC.
  8. 8Stąd . Podstawiamy długości: .
  9. 9Mnożymy przez : . Zatem .
  10. 10Pole podstawy to . Objętość ostrosłupa wynosi .
Odpowiedź:

Zadanie 8

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 9
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Ostrosłup
Matura · 5 pkt
W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym krawędź boczna wynosi 12. Kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi ma miarę . Oblicz objętość i pole powierzchni bocznej. Zapisz obliczenia.
Rysunek do zadania 9

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Z kąta dwuściennego wyznacz proporcję boku podstawy do wysokości.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech a oznacza bok podstawy, O jej środek, S wierzchołek i wysokość. Krawędź boczna , a .
  2. 2Niech P będzie rzutem O na SC. Odcinki OB i OD są prostopadłe do płaszczyzny SOC, a OP jest prostopadły do SC. Stąd BP i DP są prostopadłe do SC i wyznaczają kąt liniowy między ścianami SBC i SCD.
  3. 3Mamy . Z symetrii PO jest dwusieczną, więc . Trójkąt BOP jest prostokątny w O, zatem .
  4. 4W tym trójkącie .
  5. 5Trójkąt OPC jest prostokątny w P. Obliczamy .
  6. 6Trójkąty SOC i OPC są podobne, bo mają wspólny kąt przy C i kąty proste odpowiednio przy O i P. Stąd .
  7. 7Otrzymujemy , czyli .
  8. 8W trójkącie SOC stosujemy twierdzenie Pitagorasa: . Po podstawieniu .
  9. 9Zatem , więc oraz . Bierzemy dodatnie wartości, bo są to długości.
  10. 10Pole podstawy to . Objętość wynosi .
  11. 11Do obliczenia pola bocznego potrzebujemy wysokości ściany l, a nie krawędzi bocznej 12. Jej spodek leży w środku boku podstawy, więc ; zatem .
  12. 12Cztery ściany są jednakowymi trójkątami o polu . Zatem .
  13. 13Odpowiedź: , . Uwaga: tabela punktowania klucza błędnie podaje również jako objętość; pełne obliczenia wydawcy dają .
Odpowiedź: ,

Zadanie 9

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stożek
Matura · 2 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej . Wykaż, że .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wyznacz tworzącą z pola całkowitego, potem wysokość.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech r będzie promieniem podstawy, l tworzącą, a h wysokością stożka. Dla niezdegenerowanego stożka i .
  2. 2Pole całkowite jest sumą pola podstawy i pola bocznego: .
  3. 3Dzielimy przez : . Odejmujemy i dzielimy przez dodatnie r: .
  4. 4Przekrój osiowy daje trójkąt prostokątny o przyprostokątnych r, h i przeciwprostokątnej l. Stąd .
  5. 5Podstawiamy l i sprowadzamy do wspólnego mianownika: .
  6. 6Wybieramy dodatnią wysokość: . W geometrycznej dziedzinie wyrażenie pod pierwiastkiem jest dodatnie.
  7. 7Korzystamy ze wzoru na objętość: .
  8. 8Ponieważ , możemy włączyć r pod pierwiastek jako : . To kończy dowód.
Odpowiedź:

Zadanie 10

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stożek
Matura · 1 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej . Dla wyznacz dziedzinę funkcji V.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Promień i wysokość muszą być dodatnie.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Nie wystarczy sprawdzić samego pierwiastka w formule V: szukamy dziedziny geometrycznej, w której istnieje niezdegenerowany stożek.
  2. 2Promień musi być dodatni, zatem . Z podpunktu 12.1 mamy .
  3. 3Wysokość również musi być dodatnia. Przy mianownik jest dodatni, więc potrzebujemy .
  4. 4Przekształcamy: . Po połączeniu z dostajemy .
  5. 5Sprawdzamy tworzącą: w tym przedziale, ponieważ . Ponadto , więc rzeczywiście .
  6. 6Dla podstawa nie jest kołem o dodatnim promieniu, a wzór na l wymagałby dzielenia przez zero. Dla wysokość wynosi 0. Oba końce wykluczamy.
  7. 7Odpowiedź: .
Odpowiedź:

Zadanie 11

Matura: próbna Operon · listopad 2025
Oryginalne zadanie: zad. 11
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Ostrosłup
Matura · 5 pkt
Krawędź boczna ostrosłupa prawidłowego czworokątnego ma długość dm. Z wierzchołka poprowadzono wysokości dwóch sąsiednich ścian bocznych. Kąt między nimi wynosi . Oblicz objętość i pole powierzchni całkowitej.
Rysunek do zadania 11

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Połącz środki dwóch sąsiednich boków kwadratu; powstaje trójkąt równoboczny z wierzchołkiem bryły.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech będą wysokościami ścian, krawędzią podstawy, wysokością bryły. Kąt , więc jest równoboczny i .
  2. 2 jest połową przekątnej kwadratu: . Zatem .
  3. 3W połowie ściany bocznej: . Po podstawieniu : , więc , .
  4. 4, zatem i .
  5. 5.
  6. 6.
Odpowiedź: ,