8. Ciągi — „Wybrane wzory matematyczne” CKE (matura od 2023).
an=a1+(n−1)rSn=2a1+an⋅n
an=a1⋅qn−1Sn=a1⋅1−q1−qn(q=1)
Kn=K0⋅(1+100p)n
Materiały w przygotowaniu
Teoria i przykłady do tego działu są właśnie opracowywane. Struktura działu jest już gotowa — poniżej znajdziesz dostępne zadania, a nauczyciel może dodać kolejne z panelu.
04Zadania
Rok matury:
Znalezione zadania: 7
Zadanie 1
Matura: maj · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 4 pkt
Trzywyrazowy ciąg (x,y,z) jest geometryczny i rosnący. Suma wyrazów tego ciągu jest równa 105. Liczby x,y oraz z są – odpowiednio – pierwszym, drugim oraz szóstym wyrazem ciągu arytmetycznego (an), określonego dla każdej liczby naturalnej n≥1. Oblicz x,y oraz z. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Zapisz y=x+r, z=x+5r oraz y2=xz.
Rozwiązanie krok po kroku
1y=x+r, z=x+5r, a rosnący ciąg daje r>0.
2Geometryczność: (x+r)2=x(x+5r).
3Po rozwinięciu r(r−3x)=0, więc r=3x.
4Suma: 3x+6r=105, czyli 21x=105.
5x=5, r=15, y=20, z=80. Iloraz wynosi 4, a suma 105.
Odpowiedź: x=5, y=20, z=80
Zadanie 2
Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 4 pkt
Nieskończony ciąg geometryczny (an) jest określony dla n≥1. Suma wyrazów o numerach nieparzystych wynosi 16: a1+a3+a5+…=16. Ponadto a1+a3=25a2. Wyznacz wzór ogólny. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Szereg wyrazów nieparzystych ma iloraz q2.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niezerowa suma daje a1=0, a zbieżność wymaga ∣q∣<1.
2a1(1+q2)=(5/2)a1q.
3Po skróceniu (2q−1)(q−2)=0. Wybieramy q=1/2, bo q=2 nie daje zbieżności.
4a1/(1−q2)=16, więc a1=12.
5an=12(1/2)n−1.
Odpowiedź: an=12(21)n−1
Zadanie 3
Matura: grudzień · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 5 pkt
Trzeci i piąty wyraz malejącego ciągu arytmetycznego (an), określonego dla każdej liczby naturalnej n≥1, spełniają warunek a3+a5=10. Trzywyrazowy ciąg (2a1+4,a4−1,−81a7) jest geometryczny. Oblicz wyrazy tego ciągu geometrycznego. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
5a1=14, a7=−4, więc wyrazy to (32,4,1/2); iloraz 1/8.
Odpowiedź: (32,4,21)
Zadanie 4
Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2025
Oryginalne zadanie: zad. 9
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 5 pkt
Ciąg (an), określony dla każdej liczby naturalnej n≥1, jest arytmetyczny i rosnący. W tym ciągu a6=15 oraz a15=a3⋅(a8−6). Ciąg (bn), określony dla każdej liczby naturalnej n≥1, jest geometryczny i b1=a11 oraz b2=a6. Oblicz sumę wszystkich wyrazów ciągu (bn). Zapisz obliczenia.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Wyraź wyrazy przez a6=15 i różnicę r>0.
Rozwiązanie krok po kroku
1a15=15+9r, a3=15−3r, a8=15+2r.
215+9r=(15−3r)(9+2r) daje (r+5)(r−4)=0.
3Rosnący ciąg wymaga r=4.
4b1=a11=35, b2=15, q=3/7.
5∣q∣<1, więc S=35/(1−3/7)=245/4.
Odpowiedź: 4245
Zadanie 5
Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 4 pkt
Trzy liczby tworzą ciąg arytmetyczny. Jeśli pierwszą zmniejszymy o 1, drugą zwiększymy o 15, a trzecią zwiększymy o 37, otrzymamy ciąg geometryczny. Wyznacz te liczby, jeśli ich suma wynosi 63. Zapisz obliczenia.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Środkowa liczba ciągu arytmetycznego wynosi 21.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niech r oznacza różnicę ciągu arytmetycznego. Trzy kolejne wyrazy zapisujemy jako a−r,a,a+r. Ich suma wynosi 3a=63, więc a=21.
2Szukane liczby mają zatem postać 21−r,21,21+r. Po opisanych zmianach otrzymujemy (21−r)−1=20−r, 21+15=36 oraz (21+r)+37=58+r.
3Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego kwadrat środkowego jest iloczynem skrajnych: 362=(20−r)(58+r).
4Obliczamy obie strony: 1296=1160+20r−58r−r2=1160−38r−r2.
5Przenosimy wszystko na jedną stronę: r2+38r+136=0.
6Wyróżnik: Δ=382−4⋅1⋅136=1444−544=900. Zatem Δ=30.
7Stąd r1=2−38−30=−34 oraz r2=2−38+30=−4.
8Dla r=−34 liczby wynoszą (55,21,−13). Ich suma to 63, a różnice kolejnych wyrazów to -34. Po zmianach mamy (54,36,24) i 5436=3624=32.
9Dla r=−4 liczby wynoszą (25,21,17). Suma to 63, różnice to -4. Po zmianach mamy (24,36,54) i 2436=3654=23.
10Obie trójki spełniają wszystkie warunki. Odpowiedź: (55,21,−13) lub (25,21,17).
Odpowiedź: (55,21,−13) lub (25,21,17)
Zadanie 6
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 5 pkt
Trzy liczby o sumie 42 są pierwszymi trzema wyrazami ciągu geometrycznego (an) i odpowiednio pierwszym, czwartym i szesnastym wyrazem ciągu arytmetycznego (bn). Wyznacz a1,a2,a3.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Zapisz je przez pierwszy wyraz i różnicę ciągu arytmetycznego.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niech b będzie pierwszym wyrazem ciągu arytmetycznego, a r jego różnicą. Wzór ogólny to bn=b+(n−1)r.
2Z treści a1=b1=b, a2=b4=b+3r, a3=b16=b+15r.
3Suma wyrazów wynosi 42: b+(b+3r)+(b+15r)=42. Stąd 3b+18r=42, czyli b=14−6r.
4Wyrazy geometryczne mają więc postać a1=14−6r, a2=14−3r, a3=14+9r.
5Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego zachodzi a22=a1a3. Otrzymujemy (14−3r)2=(14−6r)(14+9r).
7Przenosimy wszystko na lewą stronę: 63r2−126r=0. Wyłączamy wspólny czynnik: 63r(r−2)=0.
8Stąd r=0 albo r=2. Nie wolno dzielić przez r, bo stracilibyśmy pierwszy poprawny przypadek.
9Dla r=0 mamy b=14 i (a1,a2,a3)=(14,14,14). Iloraz wynosi 1, a suma 14+14+14=42.
10Dla r=2 mamy b=14−12=2 i (a1,a2,a3)=(2,8,32). Iloraz wynosi 4, suma 2+8+32=42, a b4=2+3⋅2=8 i b16=2+15⋅2=32.
11Obie trójki spełniają warunki: (14,14,14) lub (2,8,32).
Odpowiedź: (14,14,14) lub (2,8,32)
Zadanie 7
Matura: próbna Operon · listopad 2025
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciąg geometryczny
Matura · 4 pkt
Trzeci wyraz nieskończonego ciągu geometrycznego jest równy 1. Suma kwadratów wyrazów tego ciągu jest 8 razy większa od sumy jego wyrazów o numerach parzystych. Wyznacz pierwszy wyraz i iloraz tego ciągu.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.
Wskazówka
Oba szeregi mają iloraz q² i muszą być zbieżne.
Rozwiązanie krok po kroku
1a3=a1q2=1, więc a1=0 i q=0.
2Zbieżność wymaga ∣q∣<1. Suma kwadratów to 1−q2a12, suma wyrazów parzystych to 1−q2a1q.
31−q2a12=81−q2a1q, więc a12=8a1q. Dzielimy przez niezerowe a1: a1=8q.
4Po podstawieniu do a1q2=1: 8q3=1, stąd q=21, a1=4.
5Kontrola: a3=4(21)2=1; sumy to 64/3 i 8/3, a ich stosunek wynosi 8.