SStrefa Nauki w Elektryku
Matematyka · Poziom rozszerzonyPoziom rozszerzony

Rachunek różniczkowy

88zadań
0przykładów

Karta wzorów – wzory do tego działu

Tablice, str. 32–33

16. Pochodna funkcji — „Wybrane wzory matematyczne” CKE (matura od 2023).

Materiały w przygotowaniu

Teoria i przykłady do tego działu są właśnie opracowywane. Struktura działu jest już gotowa — poniżej znajdziesz dostępne zadania, a nauczyciel może dodać kolejne z panelu.

04Zadania

Rok matury:

Znalezione zadania: 88

Zadanie 1

Matura: maj · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 13.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Rachunek różniczkowy
Matura · 4 pkt
Pole powierzchni całkowitej graniastosłupa w zależności od długości krawędzi podstawy graniastosłupa jest określone wzorem



dla .
Wyznacz długość krawędzi podstawy tego z rozważanych graniastosłupów, którego pole powierzchni całkowitej jest najmniejsze. Oblicz to najmniejsze pole. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zwróć uwagę, że punkt stacjonarny może być poza dziedziną.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: .
  2. 2.
  3. 3Pochodna zeruje się przy , które nie należy do dziedziny, bo .
  4. 4Na całej dziedzinie pochodna jest ujemna, więc funkcja maleje.
  5. 5Minimum jest na prawym końcu: .
  6. 6.
Odpowiedź: ,

Zadanie 2

Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 13.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Rachunek różniczkowy
Matura · 4 pkt
Objętość ostrosłupa jest określona wzorem dla . Wyznacz promień okręgu opisanego na podstawie ostrosłupa o największej objętości i oblicz tę objętość. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zbadaj znak pochodnej.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1.
  2. 2Jedyny punkt stacjonarny w dziedzinie to .
  3. 3Pochodna jest dodatnia przed 4 i ujemna za 4, więc jest to globalne maksimum.
  4. 4.
Odpowiedź: ,

Zadanie 3

Matura: grudzień · CKE · rozszerzony 2024
Oryginalne zadanie: zad. 13.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Rachunek różniczkowy
Matura · 4 pkt
Funkcja jest określona dla . Rozważamy czworokąty , gdzie , są przecięciami wykresu z osiami , a ma obie współrzędne dodatnie.

Pole czworokąta w zależności od pierwszej współrzędnej punktu jest określone wzorem



dla .

Oblicz współrzędne wierzchołka , dla których pole czworokąta jest największe. Zapisz obliczenia.
Rysunek do zadania 14

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zbadaj znak pochodnej, potem oblicz .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1.
  2. 2Miejsca zerowe licznika: . W dziedzinie leży tylko .
  3. 3Pochodna jest dodatnia przed i ujemna za nim: globalne maksimum.
  4. 4. Obie współrzędne są dodatnie.
Odpowiedź:

Zadanie 4

Matura: czerwiec · CKE · rozszerzony 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Rachunek różniczkowy
Matura · 4 pkt
Objętość graniastosłupa w zależności od długości krawędzi podstawy jest określona wzorem



dla .

Wyznacz długość krawędzi podstawy tego z rozważanych graniastosłupów, którego objętość jest największa. Oblicz tę największą objętość. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zbadaj znak pochodnej.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1.
  2. 2W dziedzinie jedyne miejsce zerowe to .
  3. 3Pochodna dodatnia dla , ujemna dla : globalne maksimum.
  4. 4.
Odpowiedź: ,

Zadanie 5

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Rachunek różniczkowy
Matura · 6 pkt
Funkcja , . Punkt P o pierwszej współrzędnej -2 należy do wykresu. Prosta jest styczna w P. Oblicz a,b oraz podaj ekstrema, o ile istnieją. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz funkcję jako sumę i oblicz pochodną.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji to . Dzielimy każdy składnik licznika przez x: .
  2. 2Wyznaczamy punkt styczności: . Stąd .
  3. 3Obliczamy pochodną składnik po składniku: , , . Zatem .
  4. 4Współczynnik kierunkowy stycznej to wartość pochodnej w punkcie styczności: .
  5. 5Stosujemy wzór dla : .
  6. 6Rozwijamy prawą stronę i odejmujemy 10: , czyli . Zatem i .
  7. 7Szukamy ekstremów lokalnych. Równanie daje , czyli . Punkty stacjonarne to oraz ; oba należą do dziedziny.
  8. 8Zapisujemy . Mianownik jest dodatni dla , więc pochodna jest dodatnia, gdy , i ujemna, gdy .
  9. 9Funkcja rośnie na i , a maleje na i . Nie łączymy przedziałów przez 0, gdzie funkcja nie istnieje.
  10. 10W pochodna zmienia znak z dodatniego na ujemny: jest to maksimum lokalne. Obliczamy .
  11. 11W pochodna zmienia znak z ujemnego na dodatni: jest to minimum lokalne. Obliczamy .
  12. 12Odpowiedź: styczna ; maksimum lokalne w punkcie , minimum lokalne w . Funkcja nie ma maksimum ani minimum globalnego w całej dziedzinie.
Odpowiedź: , ; maksimum ; minimum

Zadanie 6

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Optymalizacja
Matura · 5 pkt
Rozpatrujemy wszystkie trapezy równoramienne, w których krótsza podstawa i każde ramię mają długość 5 cm. Oblicz długość dłuższej podstawy trapezu o największym polu i to pole. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Niech x będzie poziomym rzutem ramienia.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Opuszczamy wysokości z końców krótszej podstawy. W trapezie równoramiennym przy dłuższej podstawie powstają dwa jednakowe trójkąty prostokątne. Niech x będzie poziomą przyprostokątną każdego z nich.
  2. 2Dłuższa podstawa ma długość . Ponieważ ramię ma długość 5 i wysokość musi być dodatnia, .
  3. 3Z twierdzenia Pitagorasa , więc ; wybieramy dodatni pierwiastek, bo h jest długością.
  4. 4Pole jest funkcją x: .
  5. 5Liczymy pochodną iloczynu. Pochodna pierwiastka wynosi .
  6. 6Zatem .
  7. 7W dziedzinie mianownik jest dodatni. Równanie sprowadza się do . Wyróżnik wynosi , więc : lub .
  8. 8Tylko należy do . Licznik rozkłada się jako .
  9. 9Dla pochodna jest dodatnia, a dla ujemna. Pole najpierw rośnie, potem maleje, więc osiąga maksimum globalne przy .
  10. 10Obliczamy wymiary: cm oraz cm.
  11. 11Maksymalne pole: cm.
Odpowiedź: cm; cm

Zadanie 7

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Optymalizacja
Matura · 4 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej . Wyznacz promień podstawy stożka o największej objętości i tę objętość. Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Maksymalizuj wyrażenie pod pierwiastkiem.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Z poprzednich podpunktów dla .
  2. 2Stała jest dodatnia, a pierwiastek kwadratowy jest funkcją rosnącą. Maksymalizowanie V jest zatem równoważne maksymalizowaniu w tej samej dziedzinie.
  3. 3Liczymy pochodną: .
  4. 4Warunek daje , lub . Do dziedziny należy tylko .
  5. 5Dla wszystkie czynniki w są dodatnie, więc . Dla czynnik jest ujemny, pozostałe dodatnie, więc .
  6. 6W, a zatem również V, najpierw rośnie, a potem maleje w całej dziedzinie. Stąd daje maksimum globalne, nie tylko lokalne.
  7. 7Obliczamy , więc .
  8. 8Sprawdzamy wymiary: dla tworząca , a wysokość . Pole całkowite to , zgodnie z treścią.
  9. 9Odpowiedź: promień , największa objętość . Alternatywnie bez pochodnej: , z równością dokładnie dla w dziedzinie.
Odpowiedź: ,

Zadanie 8

Matura: próbna Operon · listopad 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Optymalizacja
Matura · 5 pkt
Funkcja osiąga dla argumentu maksimum równe . Wyznacz . Oblicz, dla jakiego argumentu funkcja osiąga minimum, oraz podaj jego wartość.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj warunków f(-2) = 5 i f′(-2) = 0. Rozróżnij minimum lokalne od globalnego.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1. Z warunków otrzymujemy , .
  2. 2Po dodaniu: , więc i .
  3. 3, . Punkty stacjonarne: .
  4. 4 na i ; na .
  5. 5W funkcja przechodzi z rosnącej w malejącą (maksimum lokalne ). W z malejącej w rosnącą (minimum lokalne ).
  6. 6Uwaga: klucz nazywa wartością najmniejszą, ale na całej minimum globalne nie istnieje, ponieważ dla . Polecenie interpretujemy jako pytanie o ekstrema lokalne.
Odpowiedź: , ; minimum lokalne: , ; brak minimum globalnego

Zadanie 9

Matura: czerwiec 2026
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wyznacz wszystkie wartości , dla których pochodna funkcji w punkcie jest równa .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Policz , podstaw i rozwiąż równanie wielomianowe (pamiętaj o ).

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Parametr jest stały przy różniczkowaniu względem . Dziedzina wymusza , skoro pochodną mamy obliczać w .
  2. 2Oznaczamy , ; , .
  3. 3.
  4. 4Rozwijamy licznik: .
  5. 5Podstawiamy : .
  6. 6Warunek zadania: . Mnożymy przez niezerowe .
  7. 7.
  8. 8Przenosimy wszystko na lewo: . Grupowanie daje .
  9. 9Czynnik jest zawsze dodatni. Zatem jedyna wartość rzeczywista to , dozwolona przez dziedzinę.
  10. 10Sprawdzenie: dla mamy .
Odpowiedź:

Zadanie 10

Matura: maj 2022
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 1 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wartość pochodnej tej funkcji dla argumentu jest równa
  1. A.
  2. B.
  3. C.
  4. D.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 11

Matura: czerwiec 2020
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 1 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla wszystkich liczb rzeczywistych . Pochodna tej funkcji jest określona wzorem
  1. A.
  2. B.
  3. C.
  4. D.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 12

Matura: czerwiec 2019
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 2 pkt
Dana jest funkcja określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Oblicz wartość pochodnej tej funkcji dla argumentu .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna ilorazu — licznik bardzo się upraszcza.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik jest dodatni, więc można różniczkować dla każdego .
  2. 2, , , .
  3. 3Z reguły ilorazu .
  4. 4Pierwszy iloczyn to , drugi to . Odejmujemy cały drugi iloczyn.
  5. 5Licznik upraszcza się do .
  6. 6.
  7. 7Skracamy licznik i mianownik przez : .
Odpowiedź:

Zadanie 13

Matura: czerwiec 2017
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 1 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wówczas pochodna tej funkcji dla argumentu jest równa
  1. A.
  2. B.
  3. C.
  4. D.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 14

Matura: maj 2016
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 1 pkt
Funkcja jest określona dla każdej liczby rzeczywistej . Pochodna tej funkcji jest określona wzorem
  1. A.
  2. B.
  3. C.
  4. D.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 15

Matura: czerwiec 2015
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 1 pkt
Która z poniższych funkcji, określonych w zbiorze liczb rzeczywistych, nie ma minimum lokalnego ani maksimum lokalnego?
  1. A.
  2. B.
  3. C.
  4. D.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 16

Matura: grudzień 2014
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 1 pkt
Funkcja określona dla każdej liczby rzeczywistej wzorem
  1. A.ma więcej niż dwa minima lokalne.
  2. B.ma dokładnie dwa minima lokalne.
  3. C.ma dokładnie jedno minimum lokalne.
  4. D.nie ma minimum lokalnego.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 17

Matura: grudzień 2014
Oryginalne zadanie: zad. 9
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 2 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Oblicz pochodną funkcji w punkcie .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wzór na pochodną ilorazu.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: ; argument jest dozwolony.
  2. 2, , , .
  3. 3.
  4. 4Licznik: .
  5. 5Podstawiamy : .
  6. 6Skracamy przez : .
Odpowiedź:

Zadanie 18

Matura: grudzień 2013
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Pochodna funkcji
Matura · 2 pkt
Dana jest funkcja określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Oblicz wartość pochodnej tej funkcji w punkcie . Zakoduj trzy pierwsze cyfry po przecinku rozwinięcia dziesiętnego otrzymanego wyniku.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wzór na pochodną ilorazu, potem podstaw .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik jest zawsze dodatni; argument należy do dziedziny.
  2. 2, , , .
  3. 3.
  4. 4Dla licznik to , a .
  5. 5Zatem .
  6. 6Rozwinięcie dziesiętne: .
  7. 7Trzy pierwsze cyfry po przecinku to , więc kod wynosi .
Odpowiedź: — kod

Zadanie 19

Matura: czerwiec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 4 pkt
Wielomian zmiennej rzeczywistej jest określony wzorem , gdzie . Liczba jest miejscem zerowym tego wielomianu. W kartezjańskim układzie współrzędnych styczna do wykresu wielomianu w punkcie o pierwszej współrzędnej równej przecina ten wykres w punkcie . Wyznacz wzór wielomianu .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Styczna w przechodzi przez , więc jej współczynnik kierunkowy to . Ułóż trzy równania: , , .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Ponieważ jest miejscem zerowym, punkt styczności to .
  2. 2Styczna przechodzi także przez . Jej nachylenie wynosi , więc .
  3. 3Warunek daje , czyli .
  4. 4Punkt leży na wykresie: , zatem .
  5. 5Różniczkujemy względem , traktując parametry jako stałe: .
  6. 6Podstawiamy : , czyli .
  7. 7Odejmujemy równania wartości funkcji: , więc .
  8. 8Łączymy i : , zatem . Z otrzymujemy .
  9. 9Otrzymujemy .
  10. 10Sprawdzenie: , i .
Odpowiedź:

Zadanie 20

Matura: czerwiec 2024
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . W kartezjańskim układzie współrzędnych punkt należy do wykresu funkcji . Oblicz oraz wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie . Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Rozwiąż , a potem użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Skoro należy do wykresu, to .
  2. 2Mnożymy przez niezerowy mianownik: , stąd i .
  3. 3W regule ilorazu oznaczamy , ; ich pochodne to , .
  4. 4.
  5. 5Rozwijamy licznik: . Zatem .
  6. 6Nachylenie stycznej to .
  7. 7Używamy równania stycznej : .
  8. 8Sprawdzenie: dla prosta daje , a jej nachylenie wynosi .
Odpowiedź: ,

Zadanie 21

Matura: maj 2024
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej różnej od zera. W kartezjańskim układzie współrzędnych punkt , o pierwszej współrzędnej równej , należy do wykresu funkcji . Prosta o równaniu jest styczna do wykresu funkcji w punkcie . Oblicz współczynniki oraz w równaniu tej stycznej.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz — łatwiej policzyć pochodną.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Pierwsza współrzędna punktu to , więc leży w dziedzinie.
  2. 2Dla dzielimy każdy składnik przez : .
  3. 3Obliczamy drugą współrzędną: , więc .
  4. 4Z reguły potęgowej: .
  5. 5Współczynnik to pochodna w punkcie styczności: .
  6. 6Równanie punktowe: .
  7. 7Rozwijamy: , więc .
  8. 8Sprawdzenie: , zgodnie ze współrzędnymi .
Odpowiedź: ,

Zadanie 22

Matura: czerwiec 2023
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdego . Punkt należy do wykresu funkcji . Oblicz oraz wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Równanie rozłóż metodą grupowania.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Warunek przynależności punktu: , czyli .
  2. 2Grupujemy: .
  3. 3Czynnik jest zawsze dodatni, więc jedynym rzeczywistym rozwiązaniem jest .
  4. 4Różniczkujemy każdy wyraz: .
  5. 5Nachylenie: .
  6. 6Podstawiamy do wzoru stycznej: .
  7. 7Po uproszczeniu . Dla otrzymujemy , jak w treści.
Odpowiedź: ,

Zadanie 23

Matura: maj 2023
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Punkt należy do wykresu funkcji . Oblicz oraz wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie . Zapisz obliczenia.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Z dostaniesz równanie liniowe. Pochodną licz ze wzoru na pochodną ilorazu.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik ; funkcja jest określona dla każdego rzeczywistego .
  2. 2Z mamy .
  3. 3Redukujemy : , więc . Punkt styczności to .
  4. 4Oznaczamy , . Wtedy , .
  5. 5Z reguły ilorazu: .
  6. 6Dla mamy , , , .
  7. 7.
  8. 8Styczna: .
Odpowiedź: ,

Zadanie 24

Matura: pokazowa 2023
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wyznacz równanie stycznej do wykresu tej funkcji w punkcie .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Oblicz ze wzoru na pochodną ilorazu.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Punkt należy do dziedziny . Sprawdzamy .
  2. 2W regule ilorazu: , , , .
  3. 3.
  4. 4Licznik to .
  5. 5Nachylenie: .
  6. 6Równanie stycznej: .
  7. 7Rozwijamy i redukujemy: .
Odpowiedź:

Zadanie 25

Matura: czerwiec 2021
Oryginalne zadanie: zad. 13
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 5 pkt
Dana jest funkcja określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Oblicz wartość , dla której prosta o równaniu jest styczna do wykresu funkcji .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

W punkcie styczności : oraz .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dla zapisujemy ; parametr jest stały względem .
  2. 2Pochodna: .
  3. 3Niech będzie odciętą styczności. Prosta przechodzi przez ten punkt, więc .
  4. 4. Mnożymy przez : .
  5. 5Nachylenie prostej to , więc drugi warunek brzmi .
  6. 6Podstawiamy wyrażenie na : .
  7. 7Otrzymujemy , co spełnia warunek dziedziny.
  8. 8.
  9. 9Sprawdzenie: oraz . Oba warunki styczności są spełnione.
Odpowiedź:

Zadanie 26

Matura: marzec 2021
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 1 pkt
Prosta dana równaniem jest prostopadła do stycznej do wykresu funkcji w punkcie
  1. A.
  2. B.
  3. C.
  4. D.

Podczas sprawdzianu sprawdzanie odpowiedzi, wskazówki i rozwiązania są niedostępne.

Zadanie 27

Matura: maj 2019
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 2 pkt
Punkt leży na paraboli o równaniu . Prosta o równaniu kierunkowym jest styczna do tej paraboli w punkcie . Oblicz współczynnik .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

, a potem podstaw współrzędne .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Nachylenie stycznej do wykresu funkcji w punkcie jest wartością jej pochodnej w odciętej tego punktu.
  2. 2Dla mamy , bo pochodna stałej wynosi zero.
  3. 3W punkcie odcięta wynosi , więc .
  4. 4Ponieważ leży na stycznej, .
  5. 5.
  6. 6Styczna ma równanie ; podstawienie daje .
Odpowiedź:

Zadanie 28

Matura: czerwiec 2018
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 2 pkt
Oblicz współczynnik kierunkowy stycznej do wykresu funkcji , określonej dla każdej liczby rzeczywistej , poprowadzonej w punkcie tego wykresu. Zapisz kolejno cyfrę jedności i dwie cyfry po przecinku skończonego rozwinięcia dziesiętnego otrzymanego wyniku.

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Współczynnik kierunkowy stycznej to .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Odcięta należy do dziedziny . Szukany współczynnik to .
  2. 2W regule ilorazu , , , .
  3. 3.
  4. 4Podstawiamy : .
  5. 5Rozwinięcie dziesiętne: .
  6. 6Cyfra jedności to , a dwie cyfry po przecinku to . Kodujemy ; początkowego zera nie pomijamy.
Odpowiedź: — kod

Zadanie 29

Matura: maj 2018
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Styczna do paraboli o równaniu w punkcie jest nachylona do osi pod kątem . Oblicz współrzędne punktu .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Współczynnik kierunkowy stycznej to .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Kąt nachylenia stycznej do dodatniego kierunku osi wynosi . Jej współczynnik kierunkowy to .
  2. 2Różniczkujemy : .
  3. 3W punkcie styczności musi zachodzić .
  4. 4Dzielimy przez niezerowe : .
  5. 5Punkt leży na paraboli, więc .
  6. 6Sprowadzamy do wspólnego mianownika: .
  7. 7Zatem .
Odpowiedź:

Zadanie 30

Matura: maj 2017
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wyznacz równanie stycznej do wykresu tej funkcji w punkcie .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Oblicz ze wzoru na pochodną ilorazu.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik jest dodatni. Punkt leży na wykresie, bo .
  2. 2Oznaczamy , , , .
  3. 3Pochodna ilorazu: .
  4. 4Licznik: .
  5. 5Nachylenie: .
  6. 6Styczna: .
Odpowiedź:

Zadanie 31

Matura: maj 2015
Oryginalne zadanie: zad. 12
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 4 pkt
Funkcja określona jest wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wyznacz równania tych stycznych do wykresu funkcji , które są równoległe do prostej o równaniu .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Rozwiąż .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Prosta ma nachylenie . Równoległe styczne muszą mieć to samo nachylenie.
  2. 2Pochodna: . Szukamy wszystkich odciętych spełniających .
  3. 3Rozwiązujemy . Wyróżnik .
  4. 4, czyli lub .
  5. 5Dla : . Styczna: .
  6. 6Dla : .
  7. 7Druga styczna: .
  8. 8Obie proste mają nachylenie i przechodzą przez właściwe punkty wykresu. Są to wszystkie rozwiązania równania kwadratowego.
Odpowiedź: oraz

Zadanie 32

Matura: grudzień 2014
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Funkcja jest określona wzorem dla każdej liczby rzeczywistej . Wyznacz równanie prostej stycznej do wykresu funkcji , która jest równoległa do prostej .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Rozwiąż .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Prosta ma współczynnik kierunkowy ; wyraz wolny nie wpływa na równoległość.
  2. 2Dla pochodna wynosi .
  3. 3Warunek równoległości: , czyli .
  4. 4Jedynym rzeczywistym rozwiązaniem jest . Rzędna: .
  5. 5Wzór stycznej: .
  6. 6Po uproszczeniu . Jej nachylenie to i przechodzi przez .
Odpowiedź:

Zadanie 33

Matura: grudzień 2013
Oryginalne zadanie: zad. 14
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 3 pkt
Dana jest parabola o równaniu i leżący na niej punkt o współrzędnej równej . Wyznacz równanie stycznej do tej paraboli w punkcie .

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

, współczynnik kierunkowy .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Obliczamy rzędną punktu : , więc .
  2. 2Pochodna funkcji: , ponieważ i pochodna stałej wynosi zero.
  3. 3Nachylenie stycznej: .
  4. 4Podstawiamy do wzoru punktowego: .
  5. 5Rozwijamy: .
  6. 6Sprawdzenie: , więc prosta przechodzi przez .
Odpowiedź:

Zadanie 34

Matura: grudzień 2005
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 5 pkt
Powyższy rysunek przedstawia fragment wykresu pewnej funkcji wielomianowej stopnia trzeciego. Jedynymi miejscami zerowymi tego wielomianu są liczby oraz , a pochodna .

a) Wyznacz wzór wielomianu .

b) Wyznacz równanie prostej stycznej do wykresu tego wielomianu w punkcie o odciętej .
Rysunek do zadania 16

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Z rysunku: w wykres dotyka osi, więc jest pierwiastkiem podwójnym: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1a) Wielomian ma stopień trzeci i tylko dwa różne zera: oraz . Jedno musi być podwójne.
  2. 2Z wykresu widać dotknięcie osi dla . Ponadto wyklucza podwójne zero . Zatem .
  3. 3Różniczkujemy iloczyn: .
  4. 4Podstawiamy : , więc .
  5. 5Otrzymujemy .
  6. 6b) Dla odciętej obliczamy rzędną: .
  7. 7Nachylenie: .
  8. 8Styczna w : .
Odpowiedź: a) ; b)

Zadanie 35

Matura: maj 2003
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Równanie stycznej
Matura · 5 pkt
W tabeli podane są wartości funkcji dla trzech argumentów: , , . Rysunek przedstawia wykres pochodnej funkcji .

a) Wyznacz równanie stycznej do wykresu funkcji w punkcie o odciętej .

b) Wyznacz ekstremum funkcji . Podaj argument, dla którego funkcja osiąga ekstremum.

c) Podaj najmniejszą wartość funkcji .
Rysunek do zadania 17

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Z wykresu odczytaj i miejsca, w których pochodna zmienia znak.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1a) Rysunek przedstawia pochodną , nie funkcję . Wartość odczytujemy z tabeli, a z wykresu.
  2. 2Wzór stycznej: .
  3. 3b) Dla oraz wykres pochodnej leży poniżej osi, więc . Dla leży powyżej, więc .
  4. 4W pochodna jest zerowa, ale jej znak po obu stronach pozostaje ujemny. Nie jest to ekstremum.
  5. 5W pochodna zmienia znak z ujemnego na dodatni. Funkcja przechodzi od malejącej do rosnącej, więc osiąga minimum lokalne.
  6. 6Z tabeli : minimum lokalne wynosi i występuje dla .
  7. 7c) Funkcja maleje w całej części dziedziny i rośnie na . Dlatego wartość w jest także minimum w całej dziedzinie.
  8. 8Najmniejsza wartość funkcji to . Zerowanie pochodnej w nie zmienia tego wniosku.
Odpowiedź: a) ; b) minimum dla ; c)

Zadanie 36

Oryginalne zadanie: zad. 1a
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 a) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Korzystamy z reguły , ponieważ jest stałą.
  2. 2. Pochodna istnieje dla każdego .
  3. 3Dziedzina to . Nachylenie prostej jest stałe, dlatego pochodna nie zależy od .
  4. 4Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 37

Oryginalne zadanie: zad. 1b
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 b) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Stosujemy regułę potęgową dla .
  2. 2. Dziedzina funkcji i pochodnej: .
  3. 3Wykładnik przechodzi przed potęgę, a nowy wykładnik to .
  4. 4Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 38

Oryginalne zadanie: zad. 1c
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 c) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Stałą pozostawiamy przed pochodną: .
  2. 2Stosujemy regułę potęgową: , dla .
  3. 3Najpierw , potem mnożymy przez współczynnik : .
  4. 4Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 39

Oryginalne zadanie: zad. 1d
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 d) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Pochodną różnicy liczymy wyraz po wyrazie: .
  2. 2Pochodna stałej wynosi , zatem , dla .
  3. 3Pochodna składnika to , a składnika to ; dodanie stałej nie zmienia nachylenia.
  4. 4Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 40

Oryginalne zadanie: zad. 1e
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 e) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Stosujemy regułę sumy: .
  2. 2Różniczkujemy składniki: , , .
  3. 3Dodajemy wyniki: , dla .
  4. 4W potędze wykładnik zmniejszamy do , w do ; stała znika po różniczkowaniu.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 41

Oryginalne zadanie: zad. 1f
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 f) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Różniczkujemy każdy składnik osobno: .
  2. 2Podstawiamy pochodne potęg: .
  3. 3Upraszczamy współczynniki: , dla .
  4. 4Poszczególne wyniki to , , ; zachowujemy znaki składników funkcji.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 42

Oryginalne zadanie: zad. 1g
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 g) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji to . Dla zapisujemy .
  2. 2Reguła potęgowa daje .
  3. 3Wracamy do pierwiastka: . W nie ma skończonej pochodnej: iloraz prawostronny wynosi .
  4. 4Wykładnik zmniejszamy o jeden: . Ujemna potęga oznacza odwrotność.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 43

Oryginalne zadanie: zad. 1h
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 h) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Funkcja jest określona dla każdego rzeczywistego : , przy rzeczywistym rozumieniu potęgi.
  2. 2Dla : .
  3. 3W iloraz różnicowy to ; nie ma skończonej granicy, więc pochodna nie istnieje.
  4. 4Dla ujemnych pierwiastek sześcienny jest ujemny; nie zastępujemy go dodatnim pierwiastkiem z .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 44

Oryginalne zadanie: zad. 1i
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 i) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik nie może być zerem: . Zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Ujemny wykładnik przenosi potęgę do mianownika: .
  4. 4Współczynnik wynosi , a wykładnik .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 45

Oryginalne zadanie: zad. 1j
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 j) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Wspólna dziedzina składników to . Zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Wracamy do ułamka i pierwiastka: .
  4. 4Pierwszy składnik daje , drugi . Dodajemy je, zamiast różniczkować iloraz całej sumy.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 46

Oryginalne zadanie: zad. 1k
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 k) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Przyjmujemy , , więc , .
  2. 2Stosujemy : .
  3. 3Licznik upraszcza się do , a .
  4. 4W regule ilorazu mianownik podnosimy do kwadratu, a w liczniku odejmujemy ; nie dzielimy samych pochodnych .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 47

Oryginalne zadanie: zad. 1l
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 l) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Przyjmujemy , , , .
  2. 2.
  3. 3Licznik: . Mianownik: .
  4. 4Minus przed drugim iloczynem zmienia znaki obu wyrazów: .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 48

Oryginalne zadanie: zad. 1m
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 m) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Podziel wyraz po wyrazie: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dla dzielimy każdy wyraz licznika przez : .
  2. 2.
  3. 3Sprowadzamy do wspólnego mianownika: .
  4. 4Przy wspólnym mianowniku pierwszy składnik mnożymy przez : .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 49

Oryginalne zadanie: zad. 1n
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 n) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Parametry są stałe. Wzór rozpatrujemy dla i zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Dwa minusy dają plus: . Nie rozszerzamy dziedziny oryginalnego wzoru nawet przy .
  4. 4Pochodna jest dodatnia: ; parametru nie różniczkujemy.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 50

Oryginalne zadanie: zad. 1o
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 o) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dla zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Zapis ułamkowy: .
  4. 4Wykładnik daje współczynnik i nowy wykładnik .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 51

Oryginalne zadanie: zad. 1p
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 p) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Różniczkujemy oddzielnie trzy wyrazy.
  2. 2.
  3. 3Otrzymujemy ; porządkujemy wyrazy według wykładników.
  4. 4Szczególnie ważny składnik: .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 52

Oryginalne zadanie: zad. 1r
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 r) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Funkcja jest określona na , bo pierwiastek ma nieparzysty stopień. Zapisujemy .
  2. 2Dla : .
  3. 3W iloraz różnicowy wynosi i dąży do , więc brak skończonej pochodnej.
  4. 4Wykładnik po różniczkowaniu to , więc pierwiastek z pojawia się w mianowniku.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 53

Oryginalne zadanie: zad. 1s
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 s) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Zapisujemy , dla , z rzeczywistą potęgą o nieparzystym mianowniku.
  2. 2Dla : .
  3. 3. Także w pochodna istnieje: . Wzór jest więc ważny na całej .
  4. 4Wykładnik po różniczkowaniu wynosi , a współczynnik .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 54

Oryginalne zadanie: zad. 1t
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 t) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Pierwiastek czwartego stopnia występuje w mianowniku, więc . Zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3 i ; zapisujemy wynik za pomocą pierwiastków.
  4. 4Nowe wykładniki to i . Oba składniki pochodnej mają znak minus.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 55

Oryginalne zadanie: zad. 1u
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 u) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Ze względu na w mianowniku dziedzina to . Zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Upraszczamy: .
  4. 4Ponieważ i , wracamy do postaci z pierwiastkami.
  5. 5W trzecim składniku dwa minusy dają plus: .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 56

Oryginalne zadanie: zad. 1w
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 w) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji: . Dla łączymy potęgi: .
  2. 2.
  3. 3W punkcie brzegowym istnieje pochodna prawostronna równa , bo ; zwykłą pochodną rozpatrujemy dla .
  4. 4Przy mnożeniu potęg o tej samej podstawie dodajemy wykładniki: . Po różniczkowaniu odejmujemy jeden: .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 57

Oryginalne zadanie: zad. 1y
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 y) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Uprość do jednej potęgi: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Ponieważ , otrzymujemy postać z pierwiastkiem w mianowniku.
  4. 4Wykładnik w funkcji: . W pochodnej: .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 58

Oryginalne zadanie: zad. 1z
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 z) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . W regule ilorazu: , , , .
  2. 2.
  3. 3Rozwijamy kwadrat mianownika: .
  4. 4Chociaż licznik jest stały, funkcja nie jest stała; zmienia się mianownik. Dlatego pozostaje składnik .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 59

Oryginalne zadanie: zad. 1a′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 a′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik rozkłada się na , więc .
  2. 2Przyjmujemy , , , .
  3. 3.
  4. 4Licznik jest stały, więc . Minus w regule ilorazu daje .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 60

Oryginalne zadanie: zad. 1b′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 b′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Mianownik jest dodatni: dla trójmian ma . Dziedzina to .
  2. 2, , .
  3. 3.
  4. 4Rozwijamy licznik: .
  5. 5Wyrazy i łączymy do ; wyrazy i redukują się do zera.
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 61

Oryginalne zadanie: zad. 1c′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 c′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Oznaczamy , .
  2. 2, .
  3. 3.
  4. 4Licznik: .
  5. 5Mianownik ma postać . Nawet po skróceniu czynnika nadal wykluczamy ; pozostałe wykluczenia spełniają .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 62

Oryginalne zadanie: zad. 1d′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 d′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Stała pozostaje przed pochodną ilorazu.
  2. 2.
  3. 3Licznik wewnętrznego ułamka: , więc . Rozwijamy .
  4. 4Stałą mnożymy przez wynik pochodnej ilorazu, więc licznik zmienia się w .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 63

Oryginalne zadanie: zad. 1e′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 e′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: , bo . Przyjmujemy , .
  2. 2, . Zatem .
  3. 3Licznik: .
  4. 4Mianownik: .
  5. 5Minus przed drugim iloczynem zamienia na ; po tym łączymy wyrazy podobne.
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 64

Oryginalne zadanie: zad. 1f′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 f′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Wykluczamy zera mianownika: .
  2. 2, , , .
  3. 3.
  4. 4Pierwszy iloczyn to , drugi to . Ich różnica wynosi .
  5. 5Odejmujemy każdy składnik drugiego wielomianu: .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 65

Oryginalne zadanie: zad. 1g′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 g′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wymnóż mianownik, potem użyj wzoru na pochodną ilorazu.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: , ponieważ . Wymnażamy mianownik: .
  2. 2. Licznik jest stały: , .
  3. 3.
  4. 4Mnożymy przez : licznik wynosi .
  5. 5Kontrola regułą iloczynu w mianowniku: .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 66

Oryginalne zadanie: zad. 1h′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 h′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji: . Do obliczenia pochodnej zakładamy dodatkowo .
  2. 2, , więc .
  3. 3.
  4. 4W liczniku wyrazy z redukują się, pozostawiając . W iloraz różnicowy jest nieograniczony, więc pochodna nie istnieje.
  5. 5Pochodna funkcji wewnętrznej to dla ; występuje w obu częściach licznika.
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 67

Oryginalne zadanie: zad. 1i′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 i′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Użyj wzoru na pochodną ilorazu .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Różniczkujemy względem . Dziedzina funkcji: ; pochodną liczymy dla .
  2. 2Niech , . Wtedy , .
  3. 3.
  4. 4Licznik: .
  5. 5Rozwijamy . W nie ma skończonej pochodnej prawostronnej.
  6. 6Używamy , więc jej pochodna względem to , a nie pochodna względem .
  7. 7Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 68

Oryginalne zadanie: zad. 1j′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 j′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Funkcja wewnętrzna: , . Funkcja zewnętrzna: , .
  2. 2Reguła łańcuchowa daje .
  3. 3Mnożymy stałe: . Dziedzina funkcji i pochodnej: .
  4. 4Nie pomijamy pochodnej wnętrza : bez czynnika wynik byłby pięciokrotnie za mały.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 69

Oryginalne zadanie: zad. 1k′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 k′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Oznaczamy , wtedy .
  2. 2Pochodna funkcji zewnętrznej to .
  3. 3, dla .
  4. 4Wynik zawiera dwa czynniki: z pochodnej potęgi i z pochodnej wnętrza. Nie musimy rozwijać czwartej potęgi.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 70

Oryginalne zadanie: zad. 1l′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 l′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Funkcja wewnętrzna to .
  2. 2.
  3. 3Pochodna to , więc .
  4. 4W pochodnej wnętrza: i .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 71

Oryginalne zadanie: zad. 1m′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 m′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: . Oznaczamy .
  2. 2.
  3. 3Stosujemy : .
  4. 4Pochodna składnika to ; składnik stały daje zero.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 72

Oryginalne zadanie: zad. 1n′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 n′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1 dla każdego , więc funkcja i pochodna są określone na .
  2. 2Oznaczamy , . Pochodna to .
  3. 3.
  4. 4Czynnik z pochodnej wnętrza skraca się z w mianowniku pochodnej pierwiastka.
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 73

Oryginalne zadanie: zad. 1o′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 o′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Parametry są stałe. Niech , wtedy .
  2. 2Dla stosujemy regułę łańcuchową: .
  3. 3Sprawdzamy osobno zera . Przy zerze prostym iloraz różnicowy jest nieograniczony jak , a przy podwójnym jak , więc pochodna nie istnieje.
  4. 4Wyjątek: jeśli , funkcja jest identycznie zerowa i na ; nie używamy wówczas wzoru z zerowym mianownikiem.
  5. 5Jeśli nie jest identycznie zerowy, funkcja ma dziedzinę , a pochodna istnieje dokładnie tam, gdzie . Dla pochodna wynosi zero wszędzie.
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 74

Oryginalne zadanie: zad. 1p′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 p′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: , czyli . Zapisujemy .
  2. 2Niech , . Reguła łańcuchowa daje .
  3. 3.
  4. 4Wykładnik zmniejszamy o jeden do , a pochodna wnętrza mnoży wynik przez .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 75

Oryginalne zadanie: zad. 1r′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 r′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Wymagamy , więc .
  2. 2. Funkcja wewnętrzna ma pochodną .
  3. 3.
  4. 4Przenosimy minus do licznika: .
  5. 5Składnik we wnętrzu daje . Zewnętrzny minus zamienia na .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 76

Oryginalne zadanie: zad. 1s′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 s′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1 na , więc dla każdego .
  2. 2Niech , . Stosujemy pochodną potęgi i regułę łańcuchową.
  3. 3.
  4. 4; zapisujemy wynik jako ułamek.
  5. 5Przejście do jednej potęgi daje wykładnik ; po różniczkowaniu otrzymujemy .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 77

Oryginalne zadanie: zad. 1t′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 t′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Oznaczamy , . Zakładamy , i ; parametry są stałe względem .
  2. 2Dla zapisujemy .
  3. 3Pochodna potęgi złożonej: .
  4. 4Nowy wykładnik: . Otrzymujemy .
  5. 5Jeśli i jest nieparzyste, pierwiastki rozumiemy rzeczywiście i ten sam wzór pierwiastkowy pozostaje ważny.
  6. 6Jeśli i są parzyste, dla mamy , więc .
  7. 7Pochodna wartości bezwzględnej dla to . Zatem .
  8. 8Kontrola: dla , , mamy . Dla jest to , więc , a nie .
  9. 9Przy parzystym i nieparzystym gałąź nie należy do dziedziny. Wzory różniczkowania stosujemy tylko dla niezerowego .
  10. 10Dla funkcja jest stała równa tam, gdzie oryginalny zapis jest określony, a pochodna wynosi . Wartości przy oceniamy w oryginalnym wyrażeniu, nie przez wzór z zerowym mianownikiem.
  11. 11Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 78

Oryginalne zadanie: zad. 1u′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 u′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Połącz wzór na pochodną ilorazu (lub iloczynu) z pochodną funkcji złożonej.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina: , bo . Zapisujemy .
  2. 2Stosujemy regułę iloczynu oraz regułę łańcuchową: .
  3. 3.
  4. 4Sprowadzamy do wspólnego mianownika: .
  5. 5Do wspólnego mianownika pierwszy składnik mnożymy przez ; licznik staje się .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 79

Oryginalne zadanie: zad. 1w′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 w′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech , , . Dziedzina funkcji: , ; wzór na pochodną liczymy dla .
  2. 2, . Reguła ilorazu daje .
  3. 3Pierwszy iloczyn: . Drugi: .
  4. 4Po odjęciu: .
  5. 5Ponieważ , mamy . Jedynym rzeczywistym zerem jest ; jest to zero proste przy , więc w tym punkcie brak skończonej pochodnej.
  6. 6Niech będzie jedynym rzeczywistym zerem (). Z rozkładów , wynika , a .
  7. 7Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 80

Oryginalne zadanie: zad. 1y′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 y′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1, więc dziedzina funkcji to . Pochodną liczymy dla .
  2. 2Niech . Z reguły ilorazu: .
  3. 3Licznik: .
  4. 4Stosujemy pochodną pierwiastka: .
  5. 5Rozwijamy mianownik: . Na końcach dziedziny brak skończonej pochodnej jednostronnej.
  6. 6Po obliczeniu pochodnej ilorazu mnożymy przez pochodną zewnętrznego pierwiastka ; nie wolno pominąć tego czynnika.
  7. 7Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 81

Oryginalne zadanie: zad. 1z′
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 1 z′) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Pochodna funkcji złożonej: .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Różniczkujemy względem . Warunki: i , czyli . Wzór na pochodną liczymy dla .
  2. 2Oznaczamy i . Pochodne licznika i mianownika to odpowiednio i .
  3. 3.
  4. 4.
  5. 5Zapisujemy potęgę jako pierwiastek czwartego stopnia z sześcianu. W i ilorazy jednostronne są nieograniczone, więc brak skończonej pochodnej.
  6. 6Są tu trzy warstwy: pierwiastek czwartego stopnia, iloraz oraz pierwiastek z . Każdy etap wnosi własny czynnik pochodnej.
  7. 7Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 82

Oryginalne zadanie: zad. 2a
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 a) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Zamieniamy liczby mieszane na ułamki: . Funkcja jest wielomianem na .
  2. 2.
  3. 3Upraszczamy: .
  4. 4Porządkujemy wyrazy: . Mamy i .
  5. 5Znaku minus w nie włączamy do liczby mieszanej: .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 83

Oryginalne zadanie: zad. 2b
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 b) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dla każdego różniczkujemy trzy składniki osobno.
  2. 2.
  3. 3Mnożymy współczynniki: , , .
  4. 4Wykładniki po różniczkowaniu wynoszą kolejno , , .
  5. 5Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 84

Oryginalne zadanie: zad. 2c
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 c) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

jest stałą — jej pochodna to .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Potęgi o nieparzystych mianownikach rozumiemy rzeczywiście. Funkcja ma dziedzinę , a pochodną liczymy dla .
  2. 2.
  3. 3 jest stałą, więc jego pochodna to . Wykładniki: , , .
  4. 4Upraszczamy współczynniki: . W składnik dominuje w ilorazie różnicowym, więc nie istnieje skończona pochodna.
  5. 5W pierwszym składniku mnożymy . Ten czynnik musi pozostać w wyniku, mimo pominięcia w kluczu źródłowym.
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 85

Oryginalne zadanie: zad. 2d
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 d) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji: . Dla zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3, , .
  4. 4W składnik w ilorazie prawostronnym jest nieograniczony, więc brak skończonej pochodnej.
  5. 5Pierwiastek piątego stopnia z zapisujemy jako ; jego pochodna to .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 86

Oryginalne zadanie: zad. 2e
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 e) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wymnóż nawiasy (zapisując pierwiastki jako potęgi) i różniczkuj wyraz po wyrazie.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji to z powodu . Zwykłą pochodną liczymy dla .
  2. 2Zamieniamy pierwiastki na potęgi: oraz .
  3. 3Pierwszy iloczyn: .
  4. 4Drugi iloczyn: .
  5. 5Trzeci iloczyn: .
  6. 6Czwarty iloczyn: .
  7. 7Łączymy: .
  8. 8Pochodne kolejnych składników: , , i .
  9. 9Sumujemy: .
  10. 10Wracamy do pierwiastków: , , .
  11. 11Niezależna kontrola regułą iloczynu: . Rozwinięcie daje ten sam wynik.
  12. 12W prawostronny iloraz różnicowy to , który dąży do . Jest to pochodna prawostronna, nie zwykła dwustronna.
  13. 13Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 87

Oryginalne zadanie: zad. 2f
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 f) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Wymnóż nawiasy (zapisując pierwiastki jako potęgi) i różniczkuj wyraz po wyrazie.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji: . Dla zapisujemy .
  2. 2Wymnażamy sześć iloczynów: .
  3. 3.
  4. 4Upraszczamy współczynniki: .
  5. 5. W składnik w ilorazie różnicowym jest dominujący i nieograniczony, więc brak skończonej pochodnej prawostronnej.
  6. 6Przykładowo , a .
  7. 7Wynik: .
Odpowiedź:

Zadanie 88

Oryginalne zadanie: zad. 2g
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Liczenie pochodnej
Zad. 2 g) Oblicz pochodną funkcji

Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.

Wskazówka

Zapisz pierwiastki i ułamki jako potęgi i użyj wzoru .

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji: . Dla zapisujemy .
  2. 2.
  3. 3Upraszczamy współczynniki: .
  4. 4Zapisujemy ujemne potęgi jako ułamki. W składnik dominuje w ilorazie prawostronnym, więc brak skończonej pochodnej.
  5. 5Składnik daje .
  6. 6Wynik: .
Odpowiedź: