—Objaśniać zasadę działania sieci lokalnych i rozległych
02Najważniejsza teoria
Router łączy sieci, przełącznik łączy urządzenia w sieci lokalnej, a punkt dostępowy zapewnia połączenie bezprzewodowe.
TEORIA — internet i sieć lokalna
Można powiedzieć, że internet jest siecią łączącą mniejsze sieci, by możliwa była wymiana danych między tworzącymi je komputerami i innymi urządzeniami cyfrowymi (jak kamery, dyski sieciowe itp.). Małe sieci łączą swoje komputery (często nazywane klientami) za pośrednictwem przełącznika (switcha). Przełączniki mogą być podłączone do osobnego przełącznika i w ten sposób tworzyć podsieci.
Przełącznik łączący podsieci może być połączony z routerem, za pośrednictwem którego cała sieć uzyska połączenie z internetem.
Protokoły komunikacyjne
Połączenia internetowe między komputerami muszą zapewniać nie tylko bezpośrednią łączność, lecz także sprawić, by komputery wzajemnie się rozumiały. Jest to możliwe dzięki protokołom komunikacyjnym, czyli ściśle ustalonym i wspólnym w całej sieci zasadom przesyłania informacji i nawiązywania połączeń.
IP (Internet Protocol) — odpowiedzialny za wybór trasy i przesłanie informacji w postaci pakietów; został utworzony w taki sposób, by w razie awarii automatycznie zestawić alternatywne połączenie. TCP (Transmission Control Protocol) — zapewnia bezpieczne przesyłanie danych, potwierdza odebrane dane i zapewnia kontrolę poprawności ich przesyłania; dzięki niemu możesz bez błędów przeglądać strony internetowe, przesyłać pocztę, przesyłać pliki itp. Oba protokoły są wykorzystywane przez inne, bardziej wyspecjalizowane.
HTTP, HTTPS, FTP, SMTP i DHCP
HTTP (Hypertext Transfer Protocol) lub HTTPS (Hypertext Transfer Protocol Secure) — umożliwia przesyłanie i wyświetlanie stron internetowych, czego ślad więc widać w pasku adresów przeglądarki, w których pokazuje się adres poprzedzony nazwą protokołu. Odmiana HTTPS pozwala na szyfrowanie połączenia — dzięki temu łączenie się ze stronami (zakładanie kont, logowanie się na własne profile, np. konta bankowe, aukcje, sklepy, pocztę) staje się bezpieczniejsze.
FTP (File Transfer Protocol) — służy do przesyłania plików; korzystają z niego programy do zarządzania zawartością dysków sieciowych, w tym także przeglądarki internetowe. SMTP (Simple Mail Transfer Protocol) — został stworzony do przesyłania poczty elektronicznej. DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) — usługa działająca w urządzeniu zarządzającym siecią; dzięki niemu komputer podłączony do sieci pobiera niezbędne dane ustawień parametrów, które odpowiadają za poprawną pracę — wśród nich jest także adres IP.
Model ISO/OSI
ISO/OSI (ang. Open Systems Interconnection Reference Model) został stworzony w celu normalizacji zasad komunikacji w sieci. Model ISO/OSI został przygotowany z myślą o utworzeniu tzw. systemu otwartego, który nie będzie należał do żadnej zamkniętej sieci. Model został podzielony na siedem warstw: warstwa aplikacji, warstwa prezentacji, warstwa sesji, warstwa transportu, warstwa sieciowa, warstwa łącza danych, warstwa fizyczna.
Protokoły warstwy aplikacji
DNS (ang. Domain Name System) — jest używany do odwzorowania nazw w internecie na adresy IP. HTTP (ang. Hypertext Transfer Protocol) — jest używany do przesyłania plików hipertekstowych, czyli tworzących strony WWW. HTTPS (ang. Hypertext Transfer Protocol Secure) — szyfrowana wersja protokołu HTTP; wykorzystuje szyfrowanieTLS. SMTP (ang. Simple Mail Transfer Protocol) — służy do wysyłania wiadomości poczty elektronicznej wraz z załącznikami. POP3 (ang. Post Office Protocol) — służy do odbioru poczty elektronicznej. IMAP (ang. Internet Message Access Protocol) — używa się go do odbioru poczty elektronicznej; ma funkcje POP3, a także pozwala na zarządzanie zdalnym folderami znajdującymi się na serwerze.
Telnet (ang. Telecommunication Network) — protokół do obsługi terminala zdalnego urządzenia. FTP (File Transfer Protocol) — służy do przesyłania plików między klientem a serwerem FTP. DHCP (ang. Dynamic Host Configuration Protocol) — jest używany do dynamicznej konfiguracji urządzeń; odpowiada za przydzielanie adresów IP, adresu domyślnej bramy i adresów serwerów DNS. SSH (ang. Secure Shell) — protokół, którego używa się do emulacji (symulowania działania) terminala sieciowego; zapewnia szyfrowanie połączenia. NFS (ang. Network File System) — protokół używany do udostępniania plików w systemach Unix/Linux. UDP (ang. User Datagram Protocol) — bezpołączeniowy protokół, którego najważniejszą zaletą jest niewielki narzut dodawany do dostarczanych danych; porcje danych UDP nazywa się datagramami — nie zapewnia on mechanizmów ochrony i potwierdzenia dostarczenia datagramu czy retransmisji. TCP (ang. Transmission Control Protocol) — protokół połączeniowy, który tworzy segmenty danych; główną zaletą tego protokołu jest jego niezawodność, która jest uzyskiwana dzięki konieczności wysyłania potwierdzenia przez hosta odbierającego dane, zanim zostanie wysłany kolejny segment.
Protokoły warstwy sieciowej
Protokół IP — protokół komunikacyjny warstwy modelu ISO/OSI i warstwy internetu w modelu TCP/IP. Odpowiada za przesyłanie pakietów między użytkownikami sieci. Najpopularniejszą obecnie stosowaną wersją protokołu jest starsza jego wersja IPv4. Ma on zapewnić niezbędne funkcje umożliwiające dostarczenie pakietów od nadawcy do adresata. To protokół bezpołączeniowy — przed wysłaniem informacji nie jest zestawiane żadne połączenie. Jest zawodny, gdyż nie ma żadnych mechanizmów zapewniających dostarczenie pakietu. Nie jest zależny od używanego medium transmisyjnego.
Najważniejsze pojęcia — urządzenia i usługi
Host — urządzenie końcowe sieci komputerowej, stanowiące źródło lub cel przesyłania danych w sieci; hostem jest każde urządzenie w sieci, któremu przypisano adres IP. Serwer — komputer, na którym zainstalowano specjalistyczne oprogramowanie oferujące usługi innym komputerom (WWW, poczta elektroniczna, zasoby plikowe). Klient — każde urządzenie korzystające z usług udostępnionych przez serwery; może to być komputer (stacjonarny lub laptop), ale również telefon, zegarek, lodówka itp. Klient–Serwer — architektura sieci komputerowej, w której występuje komputer udostępniający usługi (serwer) oraz komputery korzystające z tych usług (klienci). Peer to Peer (P2P) — architektura sieci komputerowej, w której nie występuje jeden komputer udostępniający usługi — wszystkie komputery w tej sieci działają na równorzędnych prawach.
Najważniejsze pojęcia — rodzaje sieci
Medium transmisyjne — element sieci komputerowej, za pomocą którego urządzenia wzajemnie się komunikują, np. kabel miedziany czy światłowodowy i fale radiowe (Wi-Fi). Protokół komunikacyjny — określony sposób (język) komunikacji, dzięki któremu jest możliwa wymiana danych między urządzeniami w sieci. LAN (ang. local area network) — lokalna sieć komputerowa, obejmująca swoim zasięgiem pomieszczenie, piętro, budynek lub zbiór budynków. MAN (ang. metropolitan area network) — miejska sieć komputerowa, obejmująca swoim zasięgiem miasto lub aglomerację miejską. WAN (ang. wide area network) — rozległa sieć komputerowa, komunikująca ze sobą odległe sieci LAN. Bezprzewodowa sieć lokalna, WLAN (od ang. wireless local area network) — sieć lokalna, w której połączenia między urządzeniami sieciowymi zrealizowano bez użycia przewodów; w Polsce termin Wi-Fi (chociaż pierwotnie był nazwą tylko jednego produktu używającego określonego standardu WLAN) jest używany jako synonim określenia WLAN.
Najważniejsze pojęcia — urządzenia sieciowe
Karta sieciowa (ang. network interface card) — adapter instalowany w urządzeniach (komputerach, telefonach itp.), dzięki któremu jest możliwe podłączenie tego urządzenia do sieci komputerowej. Ruter (ang. router) — urządzenie sieciowe, którego głównym zadaniem jest łączenie ze sobą różnych sieci w celu umożliwienia im wzajemnej komunikacji oraz określanie ścieżki przepływu danych między sieciami na podstawie adresu IP (ang. routing). Przełącznik (ang. switch) — urządzenie sieciowe, które łączy urządzenia w sieci lokalnej oraz decyduje o przesyle danych między urządzeniami na podstawie adresu MAC; podstawowym zastosowaniem przełącznika jest kontrola dostępu do medium transmisyjnego (nośnika używanego do transmisji sygnałów telekomunikacyjnych) oraz dzielenie sieci na segmenty w celu minimalizacji ruchu. Koncentrator sieciowy (także z ang. hub) — urządzenie pozwalające na przyłączenie wielu urządzeń sieciowych do sieci komputerowej o topologii gwiazdy; najczęściej spotykane wersje 4-, 8-, 16- lub 24-portowe. Punkt dostępu, punkt dostępowy (ang. access point, AP) — urządzenie zapewniające hostom dostęp do sieci komputerowej za pomocą bezprzewodowego nośnika transmisyjnego, jakim są fale radiowe; punkt dostępowy jest zazwyczaj mostem łączącym bezprzewodową sieć lokalną (WLAN) z siecią lokalną (LAN).
Topologie i standardy bezprzewodowe
Topologia fizyczna sieci to fizyczny układ rozmieszczenia urządzeń w sieci oraz model połączeń między nimi. Wyróżniamy topologię magistrali, topologię gwiazdy, topologię gwiazdy rozszerzonej, topologię siatki. Wi-Fi to znak towarowy stworzony i wypromowany przez firmę Wi-Fi Alliance na urządzeniach wykorzystujących standardy IEEE 802.11 do przesyłu danych. IrDA to grupa skupiająca producentów urządzeń komputerowych, która stworzyła standard przesyłu informacji za pomocą fal podczerwieni. Bluetooth jest standardem komunikacji bezprzewodowej krótkiego zasięgu. Połączenie WiMAX to szerokopasmowy standard komunikacji bezprzewodowej.
Adres IPv4 i maska podsieci
Adres IPv4 to 32 bity zapisywane jako cztery liczby z zakresu 0–255. Maska podsieci wyznacza część sieciową adresu; adres sieci obliczamy bitowym iloczynem AND adresu i maski.
Odejmujemy 2, bo adres sieci i adres rozgłoszeniowy nie mogą być przypisane hostom.
Model TCP/IP i protokoły
Komunikację w sieci opisuje model warstwowy. DNS tłumaczy nazwy domen na adresy IP, DHCP przydziela adresy automatycznie, HTTP obsługuje strony WWW, a TCP gwarantuje dostarczenie danych.
2Maska /26 daje bloki po 64 adresy: 0–63, 64–127, 128–191, 192–255.
3Adres 130 należy do bloku 128–191, więc adres sieci to 192.168.1.128.
4Adres rozgłoszeniowy to 192.168.1.191, a hostów jest 26−2=62.
04Zadania
Rok matury:
Znalezione zadania: 1
Zadanie 1
Matura: maj 2026
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: rozszerzony
Dział: Sieci komputerowe
Temat: Adresy IPv4 i IPv6
Matura · 1 pkt
Uzupełnij zdania. Wpisz właściwe liczby bitów. Adres IP w wersji 4 ma długość ........................ bity. Adres IP w wersji 6 ma długość ........................ bitów.
Odpowiedź do samodzielnego porównania z pełnym rozwiązaniem; bez automatycznej oceny.