SStrefa Nauki w Elektryku

Próbna matura z Operonem · marzec 2025

Matematyka · poziom rozszerzony · formuła 2023

180 minut · 50 punktów · 12 zadań (14 kart z podpunktami)

Uwaga: rozbieżności treści i klucza w zadaniach 5, 6, 9, 10 i 11 oznaczono w rozwiązaniach. Zachowano wydrukowane polecenia i wyjaśniono poprawne wyniki lub brakujące założenia.

Zadania arkusza

Rok matury:

Znalezione zadania: 14

Zadanie 1

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Wyrażenia algebraiczne
Temat: Dwumian Newtona
Matura · 2 pkt
Wyznacz środkowy wyraz rozwinięcia . Wynik zapisz w postaci . Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Rozwinięcie zawiera 15 wyrazów; środkowy jest ósmy.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Korzystamy z dwumianu Newtona: . Tu , i .
  2. 2Rozwinięcie ma wyrazów uporządkowanych według malejących potęg x. Środkowy jest ósmy: siedem wyrazów znajduje się przed nim i siedem po nim.
  3. 3Ponieważ k zaczyna się od 0, ósmy wyraz odpowiada . Jego postać to .
  4. 4Obliczamy współczynnik dwumianowy: . Potęga x wynosi .
  5. 5Potęga liczby ujemnej z nieparzystym wykładnikiem jest ujemna: .
  6. 6Łączymy wyniki: . Skracamy ułamek przez 3: .
  7. 7Odpowiedź w wymaganej postaci: i .
Odpowiedź:

Zadanie 2

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Funkcje wymierne
Temat: Funkcja wymierna
Matura · 2 pkt
Funkcja , gdzie . Do wykresu należy . Funkcja rośnie na i , a jej zbiór wartości to . Wyznacz b,c,m. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Odczytaj asymptoty z dziedziny i zbioru wartości.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Przekształcamy licznik: . Stąd . Ta postać pozwala odczytać asymptoty.
  2. 2Dla funkcji niebędącej stałą wykluczony argument to c, a wykluczona wartość to m. Funkcja jest określona i rośnie na dwóch przedziałach rozdzielonych przez -2, zatem .
  3. 3Zbiór wartości to , więc asymptota pozioma ma równanie . Otrzymujemy .
  4. 4Punkt należy do wykresu. Podstawiamy i : .
  5. 5Mnożymy przez 3: . Dodajemy 4: .
  6. 6Otrzymana funkcja to . Wyrażenie nigdy nie jest zerem, więc wartość -4 rzeczywiście jest wykluczona.
  7. 7Sprawdzamy wzrost: dla . Funkcja rośnie na każdym z dwóch wskazanych przedziałów; nie oznacza to wzrostu przez przerwę w dziedzinie.
  8. 8Sprawdzamy punkt: . Odpowiedź: , , .
Odpowiedź: , ,

Zadanie 3

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Logarytmy
Temat: Logarytmy
Matura · 3 pkt
Niech , . Wykaż, że .

Wskazówka

Zmień podstawy na 6 i zapisz 144 jako kwadrat 12.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Chcemy wyrazić logarytm przy podstawie 3 za pomocą a i b. Wybieramy wspólną podstawę 6, ponieważ występuje ona w definicji b.
  2. 2Zmieniamy podstawę w definicji a: . Ponieważ , mamy .
  3. 3Stąd , czyli . Z definicji .
  4. 4Rozkładamy argument: . Ze wzorów na logarytm potęgi i iloczynu .
  5. 5Podstawiamy a i b: .
  6. 6Zmieniamy podstawę w szukanym logarytmie: .
  7. 7Ponieważ , dzielenie przez a jest dozwolone. Skracamy przez 2 i otrzymujemy . To kończy dowód.
Odpowiedź:

Zadanie 4

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Równania i nierówności z wartością bezwzględną
Temat: Wartość bezwzględna
Matura · 3 pkt
Rozwiąż nierówność . Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Zewnętrzny moduł rozpisz jako podwójną nierówność.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Wewnątrz zewnętrznego modułu mamy . Ponieważ , wyrażenie to jest zawsze ujemne: .
  2. 2Dla liczby ujemnej wartość bezwzględna zmienia jej znak. Dlatego .
  3. 3Nierówność przyjmuje prostszą postać . Odejmujemy 5: .
  4. 4Dzielimy przez dodatnie 3, bez zmiany znaku nierówności: .
  5. 5Stosujemy własność dla : .
  6. 6Odejmujemy 1 od wszystkich trzech części: . Dzielimy przez 2: .
  7. 7Końce są wykluczone, ponieważ dla obu wartość pierwotnego wyrażenia wynosi 12, a nierówność jest ostra. Odpowiedź: .
Odpowiedź:

Zadanie 5

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek prawdopodobieństwa
Temat: Prawdopodobieństwo
Matura · 3 pkt
Na III roku jest sześć grup. I, II, III liczą po 30 osób, po połowie studentów i studentek. IV i V liczą po 32 osoby, w tym 75% studentek. VI ma 13 studentów i 13 studentek. Z listy wszystkich osób wybrano losowo jedną. Oblicz prawdopodobieństwo, że jest studentem z grupy V. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

W mianowniku musi być liczba wszystkich losowanych osób.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Losujemy jedną osobę z listy wszystkich osób, nie tylko mężczyzn. Zdarzenie A oznacza, że wylosowana osoba jest jednocześnie studentem i członkiem grupy V.
  2. 2Grupy I–III mają razem osób. Grupy IV–V mają osoby, a grupa VI ma osób.
  3. 3Wszystkich jednakowo prawdopodobnych wyników jest .
  4. 4W grupie V studentki stanowią 75%, więc studenci stanowią . Liczba studentów w V to .
  5. 5Z klasycznego wzoru . Jest to odpowiedź na wydrukowane polecenie.
  6. 6Wyjaśnienie rozbieżności: klucz podaje prawdopodobieństwo przynależności do V pod warunkiem, że wylosowana osoba jest mężczyzną. To inny sposób ograniczenia zbioru wyników.
  7. 7W grupach I–III jest studentów, w IV–V , a w VI 13. Łącznie jest studentów.
  8. 8Dla takiego dodatkowego warunku . Tego warunku nie ma w poleceniu, dlatego nie zastępujemy nim wyniku .
Odpowiedź: według treści; tylko warunkowo, jak w kluczu

Zadanie 6

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Trygonometria
Temat: Trygonometria
Matura · 4 pkt
Rozwiąż równanie w . Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Uwaga: klucz pomija kwadrat cosinusa i rozwiązuje inne równanie.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Uwaga źródłowa: w arkuszu występuje , natomiast klucz rozwiązuje równanie z . Najpierw rozwiązujemy dokładnie równanie wydrukowane; jego dalsza część wymaga metody numerycznej, wykraczającej poza typowy schemat maturalny.
  2. 2Przenosimy wszystkie składniki na lewą stronę: .
  3. 3Podstawiamy . Jest to dopuszczalne poza . W badanym przedziale oddzielnie sprawdzimy i .
  4. 4Wzory podstawienia: , . Z tożsamości kąta podwojonego mamy oraz .
  5. 5Po podstawieniu równanie ma postać .
  6. 6Mnożymy przez dodatnie , co nie dodaje ani nie usuwa rozwiązań rzeczywistych: .
  7. 7Po rozwinięciu i zebraniu wyrazów otrzymujemy .
  8. 8Wielomian rozkłada się jako , gdzie . Iloczyn jest zerem, gdy przynajmniej jeden z czynników jest zerem.
  9. 9Dla pierwszego czynnika wyróżnik to 8, więc .
  10. 10Ponieważ , pierwszy pierwiastek daje . W przedziale otrzymujemy .
  11. 11Ponieważ , drugi pierwiastek daje . W przedziale otrzymujemy i .
  12. 12Wielomian Q ma dokładnie dwa rzeczywiste zera (liczbę tę można sprawdzić algorytmem Sturma). Obliczenia numeryczne dają oraz ; pozostałe cztery zera są nierzeczywiste.
  13. 13Oba zera są dodatnie, więc należy do . Otrzymujemy i . Inne przesunięcia o leżą poza zadanym przedziałem.
  14. 14Sprawdzamy wartości pominięte przez podstawienie: dla i lewa strona pierwotnego równania wynosi 2, a prawa 1, więc nie są rozwiązaniami. Końce oraz wartość też nie spełniają równania.
  15. 15Pełny zbiór rozwiązań wydrukowanego równania: , gdzie są rzeczywistymi zerami Q. Zapis przez zera Q jest dokładny; podane wartości dziesiętne są tylko przybliżeniami.
  16. 16Dla porównania rozwiązujemy wersję klucza bez kwadratu. Po przeniesieniu stron mamy .
  17. 17Korzystając z i , otrzymujemy .
  18. 18Stąd albo . W badanym przedziale daje to . To rozwiązanie wersji klucza, nie wydrukowanej treści.
Odpowiedź: ; , rzeczywiste

Zadanie 7

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Planimetria
Temat: Planimetria
Matura · 4 pkt
Na trapezie ABCD opisano okrąg. Dłuższa podstawa jest jego średnicą. Ramię trapezu ma długość 6, a przekątna jest nachylona do dłuższej podstawy pod kątem takim, że . Oblicz pole. Zapisz obliczenia.

Wpisz wynik i sprawdź odpowiedź

Wskazówka

Trójkąt z podstawą jako średnicą jest prostokątny.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Oznaczamy dłuższą podstawę AB, krótszą CD, a ramiona AD i BC. Trapez wpisany w okrąg jest równoramienny, więc .
  2. 2Ponieważ AB jest średnicą okręgu, kąt ADB oparty na średnicy jest prosty. Trójkąt ABD ma więc przeciwprostokątną AB.
  3. 3Kąt między przekątną BD a podstawą AB to . Jest ostry, więc . Obliczamy .
  4. 4W trójkącie ABD . Podstawiamy: , stąd .
  5. 5Z twierdzenia Pitagorasa .
  6. 6Niech h oznacza wysokość z D do AB. Pole trójkąta ABD możemy zapisać na dwa sposoby: . Zatem .
  7. 7Niech E będzie spodkiem tej wysokości na AB. W trójkącie ADE , więc .
  8. 8Drugi rzut ramienia na AB również ma długość 4, ponieważ trapez jest równoramienny. Zatem .
  9. 9Pole trapezu: .
Odpowiedź:

Zadanie 8

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 5 pkt
Trzy liczby o sumie 42 są pierwszymi trzema wyrazami ciągu geometrycznego i odpowiednio pierwszym, czwartym i szesnastym wyrazem ciągu arytmetycznego . Wyznacz .

Wskazówka

Zapisz je przez pierwszy wyraz i różnicę ciągu arytmetycznego.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech b będzie pierwszym wyrazem ciągu arytmetycznego, a r jego różnicą. Wzór ogólny to .
  2. 2Z treści , , .
  3. 3Suma wyrazów wynosi 42: . Stąd , czyli .
  4. 4Wyrazy geometryczne mają więc postać , , .
  5. 5Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego zachodzi . Otrzymujemy .
  6. 6Rozwijamy lewą stronę: . Rozwijamy prawą: .
  7. 7Przenosimy wszystko na lewą stronę: . Wyłączamy wspólny czynnik: .
  8. 8Stąd albo . Nie wolno dzielić przez r, bo stracilibyśmy pierwszy poprawny przypadek.
  9. 9Dla mamy i . Iloraz wynosi 1, a suma .
  10. 10Dla mamy i . Iloraz wynosi 4, suma , a i .
  11. 11Obie trójki spełniają warunki: lub .
Odpowiedź: lub

Zadanie 9

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 9
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Ostrosłup
Matura · 5 pkt
W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym krawędź boczna wynosi 12. Kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi ma miarę . Oblicz objętość i pole powierzchni bocznej. Zapisz obliczenia.
Rysunek do zadania 9

Wskazówka

Z kąta dwuściennego wyznacz proporcję boku podstawy do wysokości.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech a oznacza bok podstawy, O jej środek, S wierzchołek i wysokość. Krawędź boczna , a .
  2. 2Niech P będzie rzutem O na SC. Odcinki OB i OD są prostopadłe do płaszczyzny SOC, a OP jest prostopadły do SC. Stąd BP i DP są prostopadłe do SC i wyznaczają kąt liniowy między ścianami SBC i SCD.
  3. 3Mamy . Z symetrii PO jest dwusieczną, więc . Trójkąt BOP jest prostokątny w O, zatem .
  4. 4W tym trójkącie .
  5. 5Trójkąt OPC jest prostokątny w P. Obliczamy .
  6. 6Trójkąty SOC i OPC są podobne, bo mają wspólny kąt przy C i kąty proste odpowiednio przy O i P. Stąd .
  7. 7Otrzymujemy , czyli .
  8. 8W trójkącie SOC stosujemy twierdzenie Pitagorasa: . Po podstawieniu .
  9. 9Zatem , więc oraz . Bierzemy dodatnie wartości, bo są to długości.
  10. 10Pole podstawy to . Objętość wynosi .
  11. 11Do obliczenia pola bocznego potrzebujemy wysokości ściany l, a nie krawędzi bocznej 12. Jej spodek leży w środku boku podstawy, więc ; zatem .
  12. 12Cztery ściany są jednakowymi trójkątami o polu . Zatem .
  13. 13Odpowiedź: , . Uwaga: tabela punktowania klucza błędnie podaje również jako objętość; pełne obliczenia wydawcy dają .
Odpowiedź: ,

Zadanie 10

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Równania
Temat: Równanie z parametrem
Matura · 6 pkt
Dane jest . Dla równanie ma trzy różne rozwiązania rzeczywiste. Dla jakich m będą tego samego znaku i spełnią ? Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Sprawdź najpierw stwierdzenie o trzech rzeczywistych rozwiązaniach.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Zanim użyjemy wzorów Viète’a lub warunku z sześcianami, sprawdzamy, czy w podanym przedziale w ogóle istnieją trzy różne pierwiastki rzeczywiste.
  2. 2Pierwszy czynnik daje zawsze pierwiastek . Pozostałe dwa musiałyby pochodzić z równania .
  3. 3Aby czynnik kwadratowy miał dwa różne pierwiastki rzeczywiste, jego wyróżnik musi być dodatni: .
  4. 4Obliczamy .
  5. 5Wyznaczamy zera trójmianu . Jego wyróżnik to , więc i .
  6. 6Współczynnik przy jest dodatni. Zatem g jest ujemne między swoimi zerami, a dodatnie na zewnątrz. Można też zapisać : między zerami jeden czynnik jest dodatni, a drugi ujemny.
  7. 7Wydrukowany zakres to właśnie . W całym tym przedziale mamy , czyli .
  8. 8Czynnik kwadratowy nie ma tam żadnego rzeczywistego zera. Całe równanie ma więc wyłącznie jeden pierwiastek rzeczywisty , a nie trzy różne.
  9. 9Warunek trzech różnych rozwiązań już jest niemożliwy. Nie ma potrzeby sprawdzać ich znaków ani nierówności z sześcianami: nie istnieją trzy liczby, które można by do niej podstawić.
  10. 10Odpowiedź dla wydrukowanego polecenia: . Wynik klucza nie spełnia podstawowego warunku . Zachowujemy treść źródłową i wyjaśniamy błąd, zamiast samodzielnie zmieniać przedział.
Odpowiedź: dla wydrukowanego przedziału; klucz jest niezgodny

Zadanie 11

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 11
Poziom: Rozszerzony
Dział: Geometria analityczna
Temat: Geometria analityczna
Matura · 6 pkt
Z poprowadzono sieczną l i styczną k do okręgu o środku S. Sieczna przecina okrąg w . Punkt B jest punktem styczności. Kąt między średnicą przechodzącą przez A a l spełnia . Wyznacz równanie okręgu. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Uwaga: źródło nie mówi, że B jest drugim końcem średnicy przez A; klucz używa tego dodatkowego założenia.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Najpierw wyznaczamy sieczną l przechodzącą przez i . Jej współczynnik kierunkowy to .
  2. 2Ze wzoru na prostą przez A otrzymujemy . Jeśli jest kątem nachylenia l, to .
  3. 3Dla gałęzi przyjętej w kluczu średnica przez A ma kąt nachylenia . Ze wzoru na tangens sumy .
  4. 4Prosta AS ma wtedy równanie . Inna możliwa gałąź kąta daje prostą poziomą; sam warunek kąta nie usuwa niejednoznaczności.
  5. 5Nawet na gałęzi klucza znamy tylko kierunek AS, a nie odległość środka S od A. Możemy zapisać i dla .
  6. 6Takie okręgi mają równania . Dla wielu u istnieją styczne z M: dla .
  7. 7Przykładowo i dają różne okręgi spełniające wskazany kierunek średnicy i mające styczne z M. Wydrukowana treść nie wyznacza zatem jednego okręgu.
  8. 8Dalsze obliczenia są warunkowe: przyjmujemy dodatkowo założenie użyte w kluczu, że AB jest średnicą. Wtedy promień SB leży na AS, a styczna k w B jest do AS prostopadła.
  9. 9Nachylenie k wynosi . Ponieważ k przechodzi przez , mamy , czyli .
  10. 10Punkt B leży na obu prostych. Rozwiązujemy . Mnożymy przez 12: .
  11. 11Stąd , czyli , oraz . Zatem .
  12. 12Przy założeniu, że AB jest średnicą, środek to . Promień: .
  13. 13Otrzymujemy warunkowo . Sprawdzenie: A i B leżą na okręgu, a współczynniki kierunkowe AB i k mają iloczyn .
  14. 14Wniosek: bez dodatkowego założenia o średnicy AB nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Równanie z klucza jest poprawne dla opisanej dodatkowej interpretacji, nie jako jedyny wynik z wydrukowanej treści.
Odpowiedź: Brak jednoznaczności; przy dodatkowym AB jako średnicy:

Zadanie 12.1

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stożek
Matura · 2 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej . Wykaż, że .

Wskazówka

Wyznacz tworzącą z pola całkowitego, potem wysokość.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech r będzie promieniem podstawy, l tworzącą, a h wysokością stożka. Dla niezdegenerowanego stożka i .
  2. 2Pole całkowite jest sumą pola podstawy i pola bocznego: .
  3. 3Dzielimy przez : . Odejmujemy i dzielimy przez dodatnie r: .
  4. 4Przekrój osiowy daje trójkąt prostokątny o przyprostokątnych r, h i przeciwprostokątnej l. Stąd .
  5. 5Podstawiamy l i sprowadzamy do wspólnego mianownika: .
  6. 6Wybieramy dodatnią wysokość: . W geometrycznej dziedzinie wyrażenie pod pierwiastkiem jest dodatnie.
  7. 7Korzystamy ze wzoru na objętość: .
  8. 8Ponieważ , możemy włączyć r pod pierwiastek jako : . To kończy dowód.
Odpowiedź:

Zadanie 12.2

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stożek
Matura · 1 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej . Dla wyznacz dziedzinę funkcji V.

Wskazówka

Promień i wysokość muszą być dodatnie.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Nie wystarczy sprawdzić samego pierwiastka w formule V: szukamy dziedziny geometrycznej, w której istnieje niezdegenerowany stożek.
  2. 2Promień musi być dodatni, zatem . Z podpunktu 12.1 mamy .
  3. 3Wysokość również musi być dodatnia. Przy mianownik jest dodatni, więc potrzebujemy .
  4. 4Przekształcamy: . Po połączeniu z dostajemy .
  5. 5Sprawdzamy tworzącą: w tym przedziale, ponieważ . Ponadto , więc rzeczywiście .
  6. 6Dla podstawa nie jest kołem o dodatnim promieniu, a wzór na l wymagałby dzielenia przez zero. Dla wysokość wynosi 0. Oba końce wykluczamy.
  7. 7Odpowiedź: .
Odpowiedź:

Zadanie 12.3

Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Optymalizacja
Matura · 4 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej . Wyznacz promień podstawy stożka o największej objętości i tę objętość. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Maksymalizuj wyrażenie pod pierwiastkiem.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Z poprzednich podpunktów dla .
  2. 2Stała jest dodatnia, a pierwiastek kwadratowy jest funkcją rosnącą. Maksymalizowanie V jest zatem równoważne maksymalizowaniu w tej samej dziedzinie.
  3. 3Liczymy pochodną: .
  4. 4Warunek daje , lub . Do dziedziny należy tylko .
  5. 5Dla wszystkie czynniki w są dodatnie, więc . Dla czynnik jest ujemny, pozostałe dodatnie, więc .
  6. 6W, a zatem również V, najpierw rośnie, a potem maleje w całej dziedzinie. Stąd daje maksimum globalne, nie tylko lokalne.
  7. 7Obliczamy , więc .
  8. 8Sprawdzamy wymiary: dla tworząca , a wysokość . Pole całkowite to , zgodnie z treścią.
  9. 9Odpowiedź: promień , największa objętość . Alternatywnie bez pochodnej: , z równością dokładnie dla w dziedzinie.
Odpowiedź: ,