180 minut · 50 punktów · 12 zadań (14 kart z podpunktami)
Uwaga: rozbieżności treści i klucza w zadaniach 5, 6, 9, 10 i 11 oznaczono w rozwiązaniach. Zachowano wydrukowane polecenia i wyjaśniono poprawne wyniki lub brakujące założenia.
Zadania arkusza
Rok matury:
Znalezione zadania: 14
Zadanie 1
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Wyrażenia algebraiczne
Temat: Dwumian Newtona
Matura · 2 pkt
Wyznacz środkowy wyraz rozwinięcia (x−31)14. Wynik zapisz w postaci a⋅xm. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Rozwinięcie zawiera 15 wyrazów; środkowy jest ósmy.
Rozwiązanie krok po kroku
1Korzystamy z dwumianu Newtona: (a+b)n=∑k=0n(kn)an−kbk. Tu a=x, b=−31 i n=14.
2Rozwinięcie ma 14+1=15 wyrazów uporządkowanych według malejących potęg x. Środkowy jest ósmy: siedem wyrazów znajduje się przed nim i siedem po nim.
3Ponieważ k zaczyna się od 0, ósmy wyraz odpowiada k=7. Jego postać to T8=(714)x14−7(−31)7.
4Obliczamy współczynnik dwumianowy: (714)=7!7!14!=3432. Potęga x wynosi 14−7=7.
5Potęga liczby ujemnej z nieparzystym wykładnikiem jest ujemna: (−31)7=−371=−21871.
6Łączymy wyniki: T8=−21873432x7. Skracamy ułamek przez 3: T8=−7291144x7.
7Odpowiedź w wymaganej postaci: a=−7291144 i m=7.
Odpowiedź: −7291144x7
Zadanie 2
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Funkcje wymierne
Temat: Funkcja wymierna
Matura · 2 pkt
Funkcja f(x)=x−cmx+b, gdzie b,c,m∈R. Do wykresu należy M=(1,−5). Funkcja rośnie na (−∞,−2) i (−2,+∞), a jej zbiór wartości to R∖{−4}. Wyznacz b,c,m. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Odczytaj asymptoty z dziedziny i zbioru wartości.
Rozwiązanie krok po kroku
1Przekształcamy licznik: mx+b=m(x−c)+(b+mc). Stąd f(x)=m+x−cb+mc. Ta postać pozwala odczytać asymptoty.
2Dla funkcji niebędącej stałą wykluczony argument to c, a wykluczona wartość to m. Funkcja jest określona i rośnie na dwóch przedziałach rozdzielonych przez -2, zatem c=−2.
3Zbiór wartości to R∖{−4}, więc asymptota pozioma ma równanie y=−4. Otrzymujemy m=−4.
4Punkt M=(1,−5) należy do wykresu. Podstawiamy x=1 i f(1)=−5: −5=1−(−2)−4⋅1+b=3b−4.
5Mnożymy przez 3: −15=b−4. Dodajemy 4: b=−11.
6Otrzymana funkcja to f(x)=x+2−4x−11=−4−x+23. Wyrażenie −x+23 nigdy nie jest zerem, więc wartość -4 rzeczywiście jest wykluczona.
7Sprawdzamy wzrost: f′(x)=(x+2)23>0 dla x=−2. Funkcja rośnie na każdym z dwóch wskazanych przedziałów; nie oznacza to wzrostu przez przerwę w dziedzinie.
Zewnętrzny moduł rozpisz jako podwójną nierówność.
Rozwiązanie krok po kroku
1Wewnątrz zewnętrznego modułu mamy −3∣2x+1∣−5. Ponieważ ∣2x+1∣≥0, wyrażenie to jest zawsze ujemne: −3∣2x+1∣−5≤−5.
2Dla liczby ujemnej wartość bezwzględna zmienia jej znak. Dlatego ∣−3∣2x+1∣−5∣=3∣2x+1∣+5.
3Nierówność przyjmuje prostszą postać 3∣2x+1∣+5<12. Odejmujemy 5: 3∣2x+1∣<7.
4Dzielimy przez dodatnie 3, bez zmiany znaku nierówności: ∣2x+1∣<37.
5Stosujemy własność ∣u∣<c⟺−c<u<c dla c>0: −37<2x+1<37.
6Odejmujemy 1 od wszystkich trzech części: −310<2x<34. Dzielimy przez 2: −35<x<32.
7Końce są wykluczone, ponieważ dla obu wartość pierwotnego wyrażenia wynosi 12, a nierówność jest ostra. Odpowiedź: x∈(−35,32).
Odpowiedź: x∈(−35,32)
Zadanie 5
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek prawdopodobieństwa
Temat: Prawdopodobieństwo
Matura · 3 pkt
Na III roku jest sześć grup. I, II, III liczą po 30 osób, po połowie studentów i studentek. IV i V liczą po 32 osoby, w tym 75% studentek. VI ma 13 studentów i 13 studentek. Z listy wszystkich osób wybrano losowo jedną. Oblicz prawdopodobieństwo, że jest studentem z grupy V. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
W mianowniku musi być liczba wszystkich losowanych osób.
Rozwiązanie krok po kroku
1Losujemy jedną osobę z listy wszystkich osób, nie tylko mężczyzn. Zdarzenie A oznacza, że wylosowana osoba jest jednocześnie studentem i członkiem grupy V.
2Grupy I–III mają razem 3⋅30=90 osób. Grupy IV–V mają 2⋅32=64 osoby, a grupa VI ma 13+13=26 osób.
3Wszystkich jednakowo prawdopodobnych wyników jest ∣Ω∣=90+64+26=180.
4W grupie V studentki stanowią 75%, więc studenci stanowią 100%−75%=25%. Liczba studentów w V to 32⋅10025=8.
5Z klasycznego wzoru P(A)=∣Ω∣∣A∣=1808=452. Jest to odpowiedź na wydrukowane polecenie.
6Wyjaśnienie rozbieżności: klucz podaje prawdopodobieństwo przynależności do V pod warunkiem, że wylosowana osoba jest mężczyzną. To inny sposób ograniczenia zbioru wyników.
7W grupach I–III jest 3⋅15=45 studentów, w IV–V 2⋅8=16, a w VI 13. Łącznie jest 45+16+13=74 studentów.
8Dla takiego dodatkowego warunku P(V∣student)=748=374. Tego warunku nie ma w poleceniu, dlatego nie zastępujemy nim wyniku 452.
Odpowiedź: 452 według treści; 374 tylko warunkowo, jak w kluczu
Zadanie 6
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Trygonometria
Temat: Trygonometria
Matura · 4 pkt
Rozwiąż równanie cos2(2x)−cosx=1−sin(2x)−sinx w [−π,2π]. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Uwaga: klucz pomija kwadrat cosinusa i rozwiązuje inne równanie.
Rozwiązanie krok po kroku
1Uwaga źródłowa: w arkuszu występuje cos2(2x), natomiast klucz rozwiązuje równanie z cos(2x). Najpierw rozwiązujemy dokładnie równanie wydrukowane; jego dalsza część wymaga metody numerycznej, wykraczającej poza typowy schemat maturalny.
2Przenosimy wszystkie składniki na lewą stronę: cos2(2x)−cosx−1+sin(2x)+sinx=0.
3Podstawiamy t=tan2x. Jest to dopuszczalne poza x=(2k+1)π. W badanym przedziale oddzielnie sprawdzimy x=−π i x=π.
4Wzory podstawienia: sinx=1+t22t, cosx=1+t21−t2. Z tożsamości kąta podwojonego mamy sin(2x)=(1+t2)24t(1−t2) oraz cos(2x)=(1+t2)21−6t2+t4.
5Po podstawieniu równanie ma postać (1+t2)4(1−6t2+t4)2−1+t21−t2−1+(1+t2)24t(1−t2)+1+t22t=0.
6Mnożymy przez dodatnie (1+t2)4, co nie dodaje ani nie usuwa rozwiązań rzeczywistych: (1−6t2+t4)2−(1−t2)(1+t2)3−(1+t2)4+4t(1−t2)(1+t2)2+2t(1+t2)3=0.
7Po rozwinięciu i zebraniu wyrazów otrzymujemy t8−2t7−14t6+2t5+32t4+10t3−18t2+6t−1=0.
8Wielomian rozkłada się jako (t2+2t−1)Q(t)=0, gdzie Q(t)=t6−4t5−5t4+8t3+11t2−4t+1. Iloczyn jest zerem, gdy przynajmniej jeden z czynników jest zerem.
9Dla pierwszego czynnika t2+2t−1=0 wyróżnik to 8, więc t=−1±2.
10Ponieważ tan8π=2−1, pierwszy pierwiastek daje x=4π+2kπ. W przedziale [−π,2π] otrzymujemy x=4π.
11Ponieważ tan(−83π)=−1−2, drugi pierwiastek daje x=−43π+2kπ. W przedziale otrzymujemy x=−43π i x=45π.
12Wielomian Q ma dokładnie dwa rzeczywiste zera (liczbę tę można sprawdzić algorytmem Sturma). Obliczenia numeryczne dają t1≈1,5548930436 oraz t2≈4,6042982034; pozostałe cztery zera są nierzeczywiste.
13Oba zera są dodatnie, więc x=2arctanti należy do (0,π). Otrzymujemy x≈1,9985301152 i x≈2,7138588651. Inne przesunięcia o 2π leżą poza zadanym przedziałem.
14Sprawdzamy wartości pominięte przez podstawienie: dla x=−π i x=π lewa strona pierwotnego równania wynosi 2, a prawa 1, więc nie są rozwiązaniami. Końce x=2π oraz wartość x=0 też nie spełniają równania.
15Pełny zbiór rozwiązań wydrukowanego równania: {−43π,4π,2arctant1,2arctant2,45π}, gdzie t1,t2 są rzeczywistymi zerami Q. Zapis przez zera Q jest dokładny; podane wartości dziesiętne są tylko przybliżeniami.
16Dla porównania rozwiązujemy wersję klucza bez kwadratu. Po przeniesieniu stron mamy cos(2x)+sin(2x)+sinx−cosx−1=0.
17Korzystając z cos(2x)−1=−2sin2x i sin(2x)=2sinxcosx, otrzymujemy (cosx−sinx)(2sinx−1)=0.
18Stąd cosx=sinx albo sinx=21. W badanym przedziale daje to {−43π,6π,4π,65π,45π}. To rozwiązanie wersji klucza, nie wydrukowanej treści.
Na trapezie ABCD opisano okrąg. Dłuższa podstawa jest jego średnicą. Ramię trapezu ma długość 6, a przekątna jest nachylona do dłuższej podstawy pod kątem α takim, że cosα=35. Oblicz pole. Zapisz obliczenia.
Wpisz wynik i sprawdź odpowiedź
Wskazówka
Trójkąt z podstawą jako średnicą jest prostokątny.
Rozwiązanie krok po kroku
1Oznaczamy dłuższą podstawę AB, krótszą CD, a ramiona AD i BC. Trapez wpisany w okrąg jest równoramienny, więc AD=BC=6.
2Ponieważ AB jest średnicą okręgu, kąt ADB oparty na średnicy jest prosty. Trójkąt ABD ma więc przeciwprostokątną AB.
3Kąt między przekątną BD a podstawą AB to α=∠ABD. Jest ostry, więc sinα>0. Obliczamy sinα=1−cos2α=1−95=32.
4W trójkącie ABD sinα=ABAD. Podstawiamy: 32=AB6, stąd AB=9.
6Niech h oznacza wysokość z D do AB. Pole trójkąta ABD możemy zapisać na dwa sposoby: 21AD⋅BD=21AB⋅h. Zatem h=96⋅35=25.
7Niech E będzie spodkiem tej wysokości na AB. W trójkącie ADE AE2=AD2−h2=36−20=16, więc AE=4.
8Drugi rzut ramienia na AB również ma długość 4, ponieważ trapez jest równoramienny. Zatem CD=AB−2AE=9−8=1.
9Pole trapezu: P=2AB+CDh=29+1⋅25=105.
Odpowiedź: P=105
Zadanie 8
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 5 pkt
Trzy liczby o sumie 42 są pierwszymi trzema wyrazami ciągu geometrycznego (an) i odpowiednio pierwszym, czwartym i szesnastym wyrazem ciągu arytmetycznego (bn). Wyznacz a1,a2,a3.
Wskazówka
Zapisz je przez pierwszy wyraz i różnicę ciągu arytmetycznego.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niech b będzie pierwszym wyrazem ciągu arytmetycznego, a r jego różnicą. Wzór ogólny to bn=b+(n−1)r.
2Z treści a1=b1=b, a2=b4=b+3r, a3=b16=b+15r.
3Suma wyrazów wynosi 42: b+(b+3r)+(b+15r)=42. Stąd 3b+18r=42, czyli b=14−6r.
4Wyrazy geometryczne mają więc postać a1=14−6r, a2=14−3r, a3=14+9r.
5Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego zachodzi a22=a1a3. Otrzymujemy (14−3r)2=(14−6r)(14+9r).
7Przenosimy wszystko na lewą stronę: 63r2−126r=0. Wyłączamy wspólny czynnik: 63r(r−2)=0.
8Stąd r=0 albo r=2. Nie wolno dzielić przez r, bo stracilibyśmy pierwszy poprawny przypadek.
9Dla r=0 mamy b=14 i (a1,a2,a3)=(14,14,14). Iloraz wynosi 1, a suma 14+14+14=42.
10Dla r=2 mamy b=14−12=2 i (a1,a2,a3)=(2,8,32). Iloraz wynosi 4, suma 2+8+32=42, a b4=2+3⋅2=8 i b16=2+15⋅2=32.
11Obie trójki spełniają warunki: (14,14,14) lub (2,8,32).
Odpowiedź: (14,14,14) lub (2,8,32)
Zadanie 9
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 9
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Ostrosłup
Matura · 5 pkt
W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym krawędź boczna wynosi 12. Kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi ma miarę 120∘. Oblicz objętość i pole powierzchni bocznej. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Z kąta dwuściennego wyznacz proporcję boku podstawy do wysokości.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niech a oznacza bok podstawy, O jej środek, S wierzchołek i h=SO wysokość. Krawędź boczna SC=12, a OB=OC=OD=2a2.
2Niech P będzie rzutem O na SC. Odcinki OB i OD są prostopadłe do płaszczyzny SOC, a OP jest prostopadły do SC. Stąd BP i DP są prostopadłe do SC i wyznaczają kąt liniowy między ścianami SBC i SCD.
3Mamy ∠BPD=120∘. Z symetrii PO jest dwusieczną, więc ∠BPO=60∘. Trójkąt BOP jest prostokątny w O, zatem ∠PBO=30∘.
4W tym trójkącie OP=OBtan30∘=2a2⋅31=6a6.
5Trójkąt OPC jest prostokątny w P. Obliczamy PC=OC2−OP2=2a2−6a2=3a3.
6Trójkąty SOC i OPC są podobne, bo mają wspólny kąt przy C i kąty proste odpowiednio przy O i P. Stąd OPh=PCOC=26.
7Otrzymujemy h=6a6⋅26=2a, czyli a=2h.
8W trójkącie SOC stosujemy twierdzenie Pitagorasa: SC2=h2+OC2. Po podstawieniu 144=h2+2a2=h2+2h2=3h2.
9Zatem h2=48, więc h=43 oraz a=83. Bierzemy dodatnie wartości, bo są to długości.
10Pole podstawy to a2=(83)2=192. Objętość wynosi V=31a2h=31⋅192⋅43=2563.
11Do obliczenia pola bocznego potrzebujemy wysokości ściany l, a nie krawędzi bocznej 12. Jej spodek leży w środku boku podstawy, więc l2=h2+(2a)2=48+48=96; zatem l=46.
12Cztery ściany są jednakowymi trójkątami o polu 21al. Zatem Pb=4⋅21al=2⋅83⋅46=6418=1922.
13Odpowiedź: V=2563, Pb=1922. Uwaga: tabela punktowania klucza błędnie podaje 1922 również jako objętość; pełne obliczenia wydawcy dają 2563.
Odpowiedź: V=2563, Pb=1922
Zadanie 10
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Równania
Temat: Równanie z parametrem
Matura · 6 pkt
Dane jest (x−2)[x2+2(m−1)x−m2+m+2]=0. Dla m∈(43−17,43+17) równanie ma trzy różne rozwiązania rzeczywiste. Dla jakich m będą tego samego znaku i spełnią x1+x23+x33≤10−8m? Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Sprawdź najpierw stwierdzenie o trzech rzeczywistych rozwiązaniach.
Rozwiązanie krok po kroku
1Zanim użyjemy wzorów Viète’a lub warunku z sześcianami, sprawdzamy, czy w podanym przedziale w ogóle istnieją trzy różne pierwiastki rzeczywiste.
2Pierwszy czynnik x−2 daje zawsze pierwiastek x=2. Pozostałe dwa musiałyby pochodzić z równania x2+2(m−1)x−m2+m+2=0.
3Aby czynnik kwadratowy miał dwa różne pierwiastki rzeczywiste, jego wyróżnik musi być dodatni: Δ>0.
5Wyznaczamy zera trójmianu g(m)=2m2−3m−1. Jego wyróżnik to (−3)2−4⋅2⋅(−1)=17, więc m−=43−17 i m+=43+17.
6Współczynnik przy m2 jest dodatni. Zatem g jest ujemne między swoimi zerami, a dodatnie na zewnątrz. Można też zapisać g(m)=2(m−m−)(m−m+): między zerami jeden czynnik jest dodatni, a drugi ujemny.
7Wydrukowany zakres to właśnie m∈(m−,m+). W całym tym przedziale mamy g(m)<0, czyli Δ<0.
8Czynnik kwadratowy nie ma tam żadnego rzeczywistego zera. Całe równanie ma więc wyłącznie jeden pierwiastek rzeczywisty x=2, a nie trzy różne.
9Warunek trzech różnych rozwiązań już jest niemożliwy. Nie ma potrzeby sprawdzać ich znaków ani nierówności z sześcianami: nie istnieją trzy liczby, które można by do niej podstawić.
10Odpowiedź dla wydrukowanego polecenia: ∅. Wynik klucza (43−17,1) nie spełnia podstawowego warunku Δ>0. Zachowujemy treść źródłową i wyjaśniamy błąd, zamiast samodzielnie zmieniać przedział.
Odpowiedź: ∅ dla wydrukowanego przedziału; klucz jest niezgodny
Zadanie 11
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 11
Poziom: Rozszerzony
Dział: Geometria analityczna
Temat: Geometria analityczna
Matura · 6 pkt
Z M=(9,5) poprowadzono sieczną l i styczną k do okręgu o środku S. Sieczna przecina okrąg w A=(−1,0). Punkt B jest punktem styczności. Kąt α między średnicą przechodzącą przez A a l spełnia tanα=21. Wyznacz równanie okręgu. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Uwaga: źródło nie mówi, że B jest drugim końcem średnicy przez A; klucz używa tego dodatkowego założenia.
Rozwiązanie krok po kroku
1Najpierw wyznaczamy sieczną l przechodzącą przez A=(−1,0) i M=(9,5). Jej współczynnik kierunkowy to 9−(−1)5−0=21.
2Ze wzoru na prostą przez A otrzymujemy l:y=21(x+1)=21x+21. Jeśli β jest kątem nachylenia l, to tanβ=21.
3Dla gałęzi przyjętej w kluczu średnica przez A ma kąt nachylenia α+β. Ze wzoru na tangens sumy tan(α+β)=1−(1/2)(1/2)1/2+1/2=34.
4Prosta AS ma wtedy równanie y=34(x+1). Inna możliwa gałąź kąta daje prostą poziomą; sam warunek kąta nie usuwa niejednoznaczności.
5Nawet na gałęzi klucza znamy tylko kierunek AS, a nie odległość środka S od A. Możemy zapisać S=(−1+3u,4u) i r=∣AS∣=5∣u∣ dla u=0.
6Takie okręgi mają równania (x+1−3u)2+(y−4u)2=25u2. Dla wielu u istnieją styczne z M: ∣MS∣2−r2=(10−3u)2+(5−4u)2−25u2=125−100u>0 dla u<45.
7Przykładowo u=21 i u=1 dają różne okręgi spełniające wskazany kierunek średnicy i mające styczne z M. Wydrukowana treść nie wyznacza zatem jednego okręgu.
8Dalsze obliczenia są warunkowe: przyjmujemy dodatkowo założenie użyte w kluczu, że AB jest średnicą. Wtedy promień SB leży na AS, a styczna k w B jest do AS prostopadła.
9Nachylenie k wynosi −43. Ponieważ k przechodzi przez M=(9,5), mamy y−5=−43(x−9), czyli k:y=−43x+447.
10Punkt B leży na obu prostych. Rozwiązujemy 34(x+1)=−43x+447. Mnożymy przez 12: 16x+16=−9x+141.
11Stąd 25x=125, czyli xB=5, oraz yB=34(5+1)=8. Zatem B=(5,8).
12Przy założeniu, że AB jest średnicą, środek to S=(2−1+5,20+8)=(2,4). Promień: r=(2+1)2+(4−0)2=9+16=5.
13Otrzymujemy warunkowo (x−2)2+(y−4)2=25. Sprawdzenie: A i B leżą na okręgu, a współczynniki kierunkowe AB i k mają iloczyn 34⋅(−43)=−1.
14Wniosek: bez dodatkowego założenia o średnicy AB nie ma jednoznacznej odpowiedzi. Równanie z klucza jest poprawne dla opisanej dodatkowej interpretacji, nie jako jedyny wynik z wydrukowanej treści.
Odpowiedź: Brak jednoznaczności; przy dodatkowym AB jako średnicy: (x−2)2+(y−4)2=25
Zadanie 12.1
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stożek
Matura · 2 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej 4π. Wykaż, że V(r)=3π16r2−8r4.
Wskazówka
Wyznacz tworzącą z pola całkowitego, potem wysokość.
Rozwiązanie krok po kroku
1Niech r będzie promieniem podstawy, l tworzącą, a h wysokością stożka. Dla niezdegenerowanego stożka r>0 i h>0.
2Pole całkowite jest sumą pola podstawy i pola bocznego: Pc=πr2+πrl=4π.
3Dzielimy przez π: r2+rl=4. Odejmujemy r2 i dzielimy przez dodatnie r: l=r4−r2.
4Przekrój osiowy daje trójkąt prostokątny o przyprostokątnych r, h i przeciwprostokątnej l. Stąd h2=l2−r2.
5Podstawiamy l i sprowadzamy do wspólnego mianownika: h2=r2(4−r2)2−r2=r216−8r2+r4−r4=r216−8r2.
6Wybieramy dodatnią wysokość: h=r16−8r2. W geometrycznej dziedzinie wyrażenie pod pierwiastkiem jest dodatnie.
7Korzystamy ze wzoru na objętość: V=31πr2h=3πr2⋅r16−8r2=3πr16−8r2.
8Ponieważ r>0, możemy włączyć r pod pierwiastek jako r2: V(r)=3πr2(16−8r2)=3π16r2−8r4. To kończy dowód.
Odpowiedź: V(r)=3π16r2−8r4
Zadanie 12.2
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Stożek
Matura · 1 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej 4π. Dla V(r)=3π16r2−8r4 wyznacz dziedzinę funkcji V.
Wskazówka
Promień i wysokość muszą być dodatnie.
Rozwiązanie krok po kroku
1Nie wystarczy sprawdzić samego pierwiastka w formule V: szukamy dziedziny geometrycznej, w której istnieje niezdegenerowany stożek.
2Promień musi być dodatni, zatem r>0. Z podpunktu 12.1 mamy h2=r216−8r2.
3Wysokość również musi być dodatnia. Przy r>0 mianownik r2 jest dodatni, więc potrzebujemy 16−8r2>0.
4Przekształcamy: r2<2. Po połączeniu z r>0 dostajemy 0<r<2.
5Sprawdzamy tworzącą: l=r4−r2>0 w tym przedziale, ponieważ r2<2<4. Ponadto l2−r2=h2>0, więc rzeczywiście l>r.
6Dla r=0 podstawa nie jest kołem o dodatnim promieniu, a wzór na l wymagałby dzielenia przez zero. Dla r=2 wysokość wynosi 0. Oba końce wykluczamy.
7Odpowiedź: DV=(0,2).
Odpowiedź: DV=(0,2)
Zadanie 12.3
Matura: próbna Operon · marzec 2025
Oryginalne zadanie: zad. 12.3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Optymalizacja
Matura · 4 pkt
Rozważ wszystkie stożki o polu powierzchni całkowitej 4π. Wyznacz promień podstawy stożka o największej objętości i tę objętość. Zapisz obliczenia.
Wskazówka
Maksymalizuj wyrażenie pod pierwiastkiem.
Rozwiązanie krok po kroku
1Z poprzednich podpunktów V(r)=3π16r2−8r4 dla 0<r<2.
2Stała 3π jest dodatnia, a pierwiastek kwadratowy jest funkcją rosnącą. Maksymalizowanie V jest zatem równoważne maksymalizowaniu W(r)=16r2−8r4 w tej samej dziedzinie.