SStrefa Nauki w Elektryku

Próbna matura z Operonem · 20 listopada 2024

Matematyka · poziom rozszerzony · formuła 2023

180 minut · 50 punktów · 11 zadań

Uwaga: w zadaniu 9 źródło nie określa kolejności pierwiastków. W rozwiązaniu podano interpretację klucza i wyjaśniono niejednoznaczność.

Zadania arkusza

Rok matury:

Znalezione zadania: 11

Zadanie 1

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 1
Poziom: Rozszerzony
Dział: Logarytmy
Temat: Logarytmy
Matura · 3 pkt
Wykaż, że jest liczbą naturalną. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Zmień wszystkie podstawy na 2.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Wybieramy wspólną podstawę logarytmów. Korzystamy ze wzoru . Wszystkie podstawy w zadaniu są dodatnie i różne od 1, więc możemy go zastosować.
  2. 2Zapisujemy każdy czynnik przy podstawie 2: , , i analogicznie dla pozostałych.
  3. 3Cały iloczyn ma postać .
  4. 4Skracamy wspólne czynniki od do . Są niezerowe, ponieważ ich argumenty są różne od 1. Pozostaje .
  5. 5Ponieważ i , mamy oraz . Iloczyn jest równy .
  6. 6Liczba jest naturalna, czyli . To kończy dowód.
Odpowiedź:

Zadanie 2

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 2
Poziom: Rozszerzony
Dział: Planimetria
Temat: Dowód geometryczny
Matura · 3 pkt
Na bokach BC i CD równoległoboku ABCD zbudowano kwadraty CDEF i BCGH (patrz rysunek). Udowodnij, że . Zapisz obliczenia.
Rysunek do zadania 2

Wskazówka

Porównaj trójkąty ABC i ECG.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Wybieramy trójkąty ABC oraz ECG. Chcemy wykazać ich przystawanie, a następnie porównać boki AC i EG.
  2. 2W równoległoboku przeciwległe boki mają równe długości: . W kwadracie CDEF mamy , zatem .
  3. 3W kwadracie BCGH wszystkie boki są równe, więc . Mamy już dwie pary równych boków porównywanych trójkątów.
  4. 4Pozostaje porównać kąty między tymi bokami: i . Sąsiednie kąty równoległoboku sumują się do , stąd .
  5. 5Z rysunku kwadraty leżą na zewnątrz równoległoboku. Przy C kąty DCE i BCG są proste. Kąty wokół C dają .
  6. 6Odejmujemy dwa kąty proste: . Stąd .
  7. 7Trójkąty ABC i ECG są przystające z cechy bok–kąt–bok. Odpowiednio wierzchołkom A, B, C odpowiadają E, C, G.
  8. 8Bok AC odpowiada więc bokowi EG. Boki odpowiadające w trójkątach przystających są równe, zatem . To kończy dowód.
Odpowiedź:

Zadanie 3

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 3
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek prawdopodobieństwa
Temat: Prawdopodobieństwo
Matura · 4 pkt
Wielokąt wypukły ma n wierzchołków, z których losujemy jednocześnie 2. Oblicz n, wiedząc, że prawdopodobieństwo utworzenia przekątnej wynosi 0,9. Zapisz obliczenia.

Wpisz wynik i sprawdź odpowiedź

Wskazówka

Spośród wszystkich par odrzuć n boków.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech n oznacza liczbę wierzchołków wielokąta; i . Jednoczesne losowanie oznacza, że kolejność wybranych wierzchołków nie ma znaczenia.
  2. 2Liczba wszystkich jednakowo prawdopodobnych par to .
  3. 3Każda para wyznacza bok albo przekątną. Boków jest n, więc liczba par wyznaczających przekątne to .
  4. 4Stosujemy klasyczny wzór: . Skracamy przez , które jest dodatnie.
  5. 5Z treści , więc . Mnożymy przez : .
  6. 6Rozwijamy nawiasy: . Odejmujemy 9n i dodajemy 30: .
  7. 7Sprawdzamy: par jest , przekątnych , a . Zatem wielokąt ma 21 wierzchołków.
Odpowiedź:

Zadanie 4

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 4
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Rachunek różniczkowy
Matura · 6 pkt
Funkcja , . Punkt P o pierwszej współrzędnej -2 należy do wykresu. Prosta jest styczna w P. Oblicz a,b oraz podaj ekstrema, o ile istnieją. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Zapisz funkcję jako sumę i oblicz pochodną.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Dziedzina funkcji to . Dzielimy każdy składnik licznika przez x: .
  2. 2Wyznaczamy punkt styczności: . Stąd .
  3. 3Obliczamy pochodną składnik po składniku: , , . Zatem .
  4. 4Współczynnik kierunkowy stycznej to wartość pochodnej w punkcie styczności: .
  5. 5Stosujemy wzór dla : .
  6. 6Rozwijamy prawą stronę i odejmujemy 10: , czyli . Zatem i .
  7. 7Szukamy ekstremów lokalnych. Równanie daje , czyli . Punkty stacjonarne to oraz ; oba należą do dziedziny.
  8. 8Zapisujemy . Mianownik jest dodatni dla , więc pochodna jest dodatnia, gdy , i ujemna, gdy .
  9. 9Funkcja rośnie na i , a maleje na i . Nie łączymy przedziałów przez 0, gdzie funkcja nie istnieje.
  10. 10W pochodna zmienia znak z dodatniego na ujemny: jest to maksimum lokalne. Obliczamy .
  11. 11W pochodna zmienia znak z ujemnego na dodatni: jest to minimum lokalne. Obliczamy .
  12. 12Odpowiedź: styczna ; maksimum lokalne w punkcie , minimum lokalne w . Funkcja nie ma maksimum ani minimum globalnego w całej dziedzinie.
Odpowiedź: , ; maksimum ; minimum

Zadanie 5

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 5
Poziom: Rozszerzony
Dział: Ciągi
Temat: Ciągi
Matura · 4 pkt
Trzy liczby tworzą ciąg arytmetyczny. Jeśli pierwszą zmniejszymy o 1, drugą zwiększymy o 15, a trzecią zwiększymy o 37, otrzymamy ciąg geometryczny. Wyznacz te liczby, jeśli ich suma wynosi 63. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Środkowa liczba ciągu arytmetycznego wynosi 21.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech r oznacza różnicę ciągu arytmetycznego. Trzy kolejne wyrazy zapisujemy jako . Ich suma wynosi , więc .
  2. 2Szukane liczby mają zatem postać . Po opisanych zmianach otrzymujemy , oraz .
  3. 3Dla trzech kolejnych wyrazów ciągu geometrycznego kwadrat środkowego jest iloczynem skrajnych: .
  4. 4Obliczamy obie strony: .
  5. 5Przenosimy wszystko na jedną stronę: .
  6. 6Wyróżnik: . Zatem .
  7. 7Stąd oraz .
  8. 8Dla liczby wynoszą . Ich suma to 63, a różnice kolejnych wyrazów to -34. Po zmianach mamy i .
  9. 9Dla liczby wynoszą . Suma to 63, różnice to -4. Po zmianach mamy i .
  10. 10Obie trójki spełniają wszystkie warunki. Odpowiedź: lub .
Odpowiedź: lub

Zadanie 6

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 6
Poziom: Rozszerzony
Dział: Trygonometria
Temat: Trygonometria
Matura · 4 pkt
Rozwiąż nierówność w przedziale . Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Mianownik jest dodatni poza jego zerami.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Najpierw określamy dziedzinę: mianownik nie może być zerem. W wykluczamy i .
  2. 2Dla każdego pozostałego x mamy . Możemy pomnożyć nierówność przez mianownik bez zmiany znaku nierówności.
  3. 3Otrzymujemy , czyli , a następnie .
  4. 4W przedziale równość zachodzi dla i .
  5. 5Na cosinus maleje, a na rośnie. Jest mniejszy od dokładnie między tymi dwiema wartościami: .
  6. 6Nierówność jest ostra, więc nie włączamy końców. Usuwamy także oba wcześniej wykluczone zera mianownika.
  7. 7Odpowiedź: .
Odpowiedź:

Zadanie 7

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 7
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek różniczkowy
Temat: Optymalizacja
Matura · 5 pkt
Rozpatrujemy wszystkie trapezy równoramienne, w których krótsza podstawa i każde ramię mają długość 5 cm. Oblicz długość dłuższej podstawy trapezu o największym polu i to pole. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Niech x będzie poziomym rzutem ramienia.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Opuszczamy wysokości z końców krótszej podstawy. W trapezie równoramiennym przy dłuższej podstawie powstają dwa jednakowe trójkąty prostokątne. Niech x będzie poziomą przyprostokątną każdego z nich.
  2. 2Dłuższa podstawa ma długość . Ponieważ ramię ma długość 5 i wysokość musi być dodatnia, .
  3. 3Z twierdzenia Pitagorasa , więc ; wybieramy dodatni pierwiastek, bo h jest długością.
  4. 4Pole jest funkcją x: .
  5. 5Liczymy pochodną iloczynu. Pochodna pierwiastka wynosi .
  6. 6Zatem .
  7. 7W dziedzinie mianownik jest dodatni. Równanie sprowadza się do . Wyróżnik wynosi , więc : lub .
  8. 8Tylko należy do . Licznik rozkłada się jako .
  9. 9Dla pochodna jest dodatnia, a dla ujemna. Pole najpierw rośnie, potem maleje, więc osiąga maksimum globalne przy .
  10. 10Obliczamy wymiary: cm oraz cm.
  11. 11Maksymalne pole: cm.
Odpowiedź: cm; cm

Zadanie 8

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 8
Poziom: Rozszerzony
Dział: Geometria analityczna
Temat: Geometria analityczna
Matura · 5 pkt
Punkt jest wierzchołkiem kwadratu opisanego na okręgu . Wyznacz pozostałe wierzchołki. Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Środek okręgu jest środkiem kwadratu.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Okrąg jest wpisany w kwadrat, ponieważ kwadrat jest na nim opisany. Środek okręgu jest więc jednocześnie punktem przecięcia przekątnych kwadratu.
  2. 2Uzupełniamy kwadrat w równaniu: . Stąd , czyli .
  3. 3Odczytujemy środek i promień .
  4. 4Środek kwadratu jest środkiem przekątnej AC, więc . Wyznaczamy przeciwległy wierzchołek: .
  5. 5Wektor od środka do A wynosi . Wektory do sąsiednich wierzchołków otrzymujemy przez obrót o kąt prosty.
  6. 6Obrót wektora o daje , a o daje . Dla otrzymujemy i .
  7. 7Dodajemy te wektory do S: oraz . Można zamienić nazwy B i D, otrzymując ten sam kwadrat.
  8. 8Sprawdzamy zgodność z promieniem wpisanym: . W kwadracie odległość środka od wierzchołka jest razy większa od promienia okręgu wpisanego.
  9. 9Zatem promień wpisany to , dokładnie jak w danym równaniu. Odpowiedź: , , .
Odpowiedź: , ,

Zadanie 9

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 9
Poziom: Rozszerzony
Dział: Równania
Temat: Równanie z parametrem
Matura · 4 pkt
Wyznacz wszystkie m, dla których ma dwa różne pierwiastki rzeczywiste tego samego znaku, spełniające . Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Uwaga: w źródle nie określono kolejności pierwiastków; klucz interpretuje różnicę jako odległość.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Współczynnik przy jest równy 1 dla każdego m. Aby równanie miało dwa różne pierwiastki rzeczywiste, potrzebujemy .
  2. 2Liczymy .
  3. 3Nierówność zachodzi dla lub . Wartości 0 i 4 wykluczamy, bo dają pierwiastek podwójny.
  4. 4Dwa rzeczywiste pierwiastki są tego samego znaku wtedy i tylko wtedy, gdy ich iloczyn jest dodatni. Ze wzorów Viète’a , więc , czyli .
  5. 5Po połączeniu tych dwóch warunków mamy .
  6. 6W treści nie określono kolejności pierwiastków. Najpierw przyjmujemy interpretację klucza: , więc różnica jest odległością między pierwiastkami.
  7. 7Ze wzoru kwadratowego i . Odejmujemy: .
  8. 8Warunek przy można podnieść do kwadratu: , czyli .
  9. 9Zera tego trójmianu to , czyli i . Dodatni współczynnik przy oznacza, że nierówność zachodzi między zerami.
  10. 10Przecinamy przedział z wcześniejszym zbiorem. Przy interpretacji klucza otrzymujemy .
  11. 11Jeśli jednak oznaczymy , to i ostatni warunek niczego nie ogranicza. Wtedy wynik to . Bez wskazania kolejności treść jest niejednoznaczna; wynik klucza wymaga albo warunku .
Odpowiedź: Według interpretacji klucza: ; kolejność pierwiastków wymaga doprecyzowania

Zadanie 10

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 10
Poziom: Rozszerzony
Dział: Stereometria
Temat: Ostrosłup
Matura · 6 pkt
W ostrosłupie prawidłowym czworokątnym ABCDS wysokość jest równa 5, a kąt między sąsiednimi ścianami bocznymi wynosi (patrz rysunek). Oblicz objętość. Zapisz obliczenia.
Rysunek do zadania 10

Wpisz wynik i sprawdź odpowiedź

Wskazówka

Przekrój prostopadły do wspólnej krawędzi bocznej pokazuje kąt dwuścienny.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Niech a oznacza bok kwadratowej podstawy, O jej środek, a S wierzchołek ostrosłupa. Mamy . W kwadracie .
  2. 2Niech E będzie rzutem prostopadłym O na wspólną krawędź SC sąsiednich ścian SBC i SCD. Odcinek OB jest prostopadły do płaszczyzny SOC: jest prostopadły do OC oraz do SO. Tak samo jest z OD.
  3. 3Dlatego BE i DE są prostopadłe do SC: ich składowe BO, DO oraz OE są prostopadłe do SC. Kąt BED jest więc kątem liniowym danego kąta dwuściennego i ma .
  4. 4Z symetrii ostrosłupa prosta EO dzieli ten kąt na połowy: . Ponieważ , trójkąt BOE jest prostokątny w O, a .
  5. 5W trójkącie BOE korzystamy z tangensa: . Stąd .
  6. 6Trójkąt OEC jest prostokątny w E. Z twierdzenia Pitagorasa , więc .
  7. 7Trójkąty SOC i OEC są podobne: mają wspólny kąt przy C i po jednym kącie prostym. Odpowiadają sobie boki SO i OE oraz OC i EC.
  8. 8Stąd . Podstawiamy długości: .
  9. 9Mnożymy przez : . Zatem .
  10. 10Pole podstawy to . Objętość ostrosłupa wynosi .
Odpowiedź:

Zadanie 11

Matura: próbna Operon · 20 listopada 2024
Oryginalne zadanie: zad. 11
Poziom: Rozszerzony
Dział: Rachunek prawdopodobieństwa
Temat: Prawdopodobieństwo
Matura · 6 pkt
W urnie są 2 kule białe i 6 czarnych. Losujemy 2 bez zwracania. Co jest bardziej prawdopodobne: różne kolory czy ten sam kolor? Ile białych kul dołożyć, by prawdopodobieństwa były równe? Zapisz obliczenia.

Wskazówka

Różne kolory można wylosować w dwóch kolejnościach.

Rozwiązanie krok po kroku

  1. 1Oznaczamy R jako zdarzenie wylosowania kul różnych kolorów, a T jako zdarzenie wylosowania kul tego samego koloru. Te zdarzenia są rozłączne i razem obejmują wszystkie wyniki losowania.
  2. 2Różne kolory otrzymamy w dwóch kolejnościach: biała–czarna albo czarna–biała. Ponieważ nie zwracamy pierwszej kuli, w drugim losowaniu zostaje 7 kul.
  3. 3Liczymy .
  4. 4Korzystamy ze zdarzenia przeciwnego: . Ponieważ , bardziej prawdopodobne są kule tego samego koloru.
  5. 5Niech n oznacza liczbę dołożonych białych kul: i . Białych kul będzie , czarnych nadal 6, a wszystkich .
  6. 6Po dołożeniu kul .
  7. 7Równość wraz z oznacza .
  8. 8Otrzymujemy . Mianownik jest dodatni, więc mnożymy przez : .
  9. 9Rozwijamy: , czyli . Rozkładamy: .
  10. 10Stąd lub . Obie liczby są nieujemnymi liczbami całkowitymi, więc obie są dopuszczalne.
  11. 11Sprawdzenie: dla mamy ; dla mamy . Należy dołożyć 1 lub 8 białych kul.
Odpowiedź: Ten sam kolor: ; dołożyć 1 lub 8 białych kul