SStrefa Nauki w Elektryku
Klasa 1 – tematy lekcji

Lekcja 03 · Komputer, urządzenia cyfrowe i sieci komputerowe

Urządzenia cyfrowe w szkole

Warto powtórzyć

  • Jakie urządzenia cyfrowe są wykorzystywane w twojej szkole?
  • Jak działa projektor multimedialny?

1. Drukarki – przykłady i zastosowania

Najczęściej w biurze, domu i szkole używa się drukarek atramentowych i laserowych – drukują czarno-białe lub kolorowe dokumenty z edytorów tekstu czy grafiki. Mniej popularne drukarki igłowe drukują zwykle paragony i faktury. Coraz częściej w domach i szkołach pojawiają się też drukarki 3D.

Drukarka 🧾 Igłowa

Przeznaczenie: Niemal wyłącznie w firmach handlowych – faktury, paragony.

Zasada działania: Znak powstaje przez uderzenie cienkiej stalowej igły w taśmę barwiącą nad papierem.

Parametry: Liczba igieł: 9 lub 24.

Drukarka 💧 Atramentowa

Przeznaczenie: Wydruk mono lub kolorowy tekstów i obrazów; popularna dzięki niskiej cenie i kolorom.

Zasada działania: Miniaturowe kropelki atramentu rozpylane z elektronicznie sterowanego zespołu dysz.

Parametry: Rozdzielczość: typowo 1200 dpi.

Drukarka ⚡ Laserowa

Przeznaczenie: Wydruk mono lub kolorowy w bardzo wysokiej jakości.

Zasada działania: Obraz powstaje na naelektryzowanym bębnie selenowym, potem toner (proszek) jest wtapiany w papier po podgrzaniu.

Parametry: Monochromatyczna lub kolorowa; typowo 600 dpi.

Drukarka 🧊 3D

Przeznaczenie: Drukowanie fizycznych obiektów przestrzennych techniką przyrostową (addytywną).

Zasada działania: Wydruk na bazie modelu 3D w pliku stl lub g-code; w domu najczęściej żyłka z tworzywa (FDM, 1,75 mm). Przemysłowe: żywica, guma, metal, gips, beton, szkło.

Parametry: Technologia (FDM, SLM…), wielkość obszaru roboczego.

2. Drukarki 3D

Druk 3D – drukowanie przestrzenne, polegające na wytwarzaniu fizycznego obiektu przez nanoszenie kolejnych warstw materiału (metoda przyrostowa, technologia addytywna).

Aby wydrukować model 3D, potrzebujemy:

  • trójwymiarowego modelu z edytora grafiki 3D w pliku stl lub g-code,
  • programu do obróbki modelu – slicera,
  • drukarki 3D,
  • materiału – np. plastikowej żyłki, żywicy lub proszku.

Każda drukarka ma obszar roboczy (np. 20×20×18 cm): platformę roboczą z polem roboczym (najczęściej 20×20 cm) i ograniczoną wysokość drukowania.

Rys. 1. Przykładowa drukarka 3D
Rys. 1. Przykładowa drukarka 3D

Najpopularniejsza technologia to FDM (ang. Fused Deposition Modelling) – drukowanie termoplastycznym materiałem wyciskanym przez dyszę. Materiał, czyli filament, to żyłka z tworzywa na szpuli. Trafia do ekstrudera, topi się i przez dyszę układa warstwy. Im mniejsza wysokość warstwy, tym większa rozdzielczość i gładsza powierzchnia. Jakość zależy też od materiału i technologii.

Rys. 2. Szpula z materiałem do druku (filamentem – żyłką ze sztucznego tworzywa)
Rys. 2. Szpula z materiałem do druku (filamentem – żyłką ze sztucznego tworzywa)

Slicer (pol. krajalnica) importuje model (np. stl), „tnie” go na warstwy i pozwala podzielić zbyt duży model na części. Darmowe slicery: Cura, KISSlicer, Repetier-Host.

Rys. 3. Okno przykładowego programu do obróbki modelu – slicera
Rys. 3. Okno przykładowego programu do obróbki modelu – slicera

Czy wiesz, że… technikę druku przestrzennego opracował Chuck Hull w 1984 r., a Adrian Bowyer w 2006 r. zbudował pierwszy prototyp drukarki 3D dla użytkowników domowych? Druk 3D stosuje się m.in. w medycynie – do protez i implantów.

Praktyczne zasady druku 3D

  1. Planuj wydruk z jak najmniejszą liczbą podpór – rusztowań pod nawisami. Materiału nie da się ułożyć w powietrzu, ale podpory to odpad: podnoszą koszt, czas i są nieekologiczne. Można podzielić model na części lub dobrze go ustawić.
  2. Raft – pozioma siatka drukowana na platformie; poprawia pierwszą warstwę i przyczepność. Stosuj go przy materiałach podatnych na odkształcenia i zawsze, gdy element ma małą powierzchnię styku z platformą.
  3. Niektóre materiały wymagają podgrzewanej platformy, by model nie stygł zbyt szybko i się nie deformował.
  4. Ustal wypełnienie: standardowo 30–35%, dla większej wytrzymałości nawet 90%; 100% nie każdy materiał pozwala ze względu na kurczenie.
  5. Zadbaj o przyczepność do stołu (stół perforowany lub szklany, preparat klejący) – kluczowa jest prawidłowa pierwsza warstwa.
Rys. 5a. Model w oknie slicera z raftem; Rys. 5b. Drukowanie raftu
Rys. 5a. Model w oknie slicera z raftem; Rys. 5b. Drukowanie raftu
Rys. 6. Wybrane fazy druku 3D
Rys. 6. Wybrane fazy druku 3D

3. Tablice i monitory

Rys. 7. Tablica interaktywna; Rys. 8. Monitor interaktywny
Rys. 7. Tablica interaktywna; Rys. 8. Monitor interaktywny

🖍️ Tablica interaktywna

Współpracuje z komputerem i projektorem. Elektronicznym piórem obsługujemy komputer i aplikacje, zapisujemy zmiany; własne oprogramowanie do notatek.

📺 Monitor interaktywny

Nie potrzebuje projektora. Obraz jak na telewizorze, a osoba przy nim nie rzuca cienia.

🪧 Monitor prezentacyjny

Wyświetla informacje np. na korytarzu. Treści aktualizuje się zdalnie przez sieć; monitory można grupować.

4. Kamery do monitoringu

Najczęściej stosuje się kamery IP (ang. Internet Protocol), działające w sieci komputerowej. Dzielimy je na stałe i obrotowe – oznaczane PT lub PTZ (Panning – panoramowanie, Tilt – nachylanie, Zoom – przybliżanie).

  • oświetlenie w podczerwieni – obserwacja w nocy,
  • wykrywanie ruchu przez algorytmy w kamerze lub przez rejestrator analizujący obraz,
  • kamery PTZ można zaprogramować, by obracały się po ścieżce,
  • zapis obrazu w chmurze producenta lub na dysku rejestratora w tej samej sieci.
Rys. 9. Kamera do monitoringu
Rys. 9. Kamera do monitoringu

Warto zapamiętać

  • Drukarki 3D drukują modele przestrzenne, nanosząc kolejne warstwy materiału metodą przyrostową.
  • Model 3D trzeba zaprojektować w edytorze grafiki 3D i zapisać w pliku stl lub g-code.
  • Tablica interaktywna współpracuje z komputerem i projektorem; monitor interaktywny nie potrzebuje projektora.
  • Monitory prezentacyjne wyświetlają informacje aktualizowane zdalnie przez sieć.
  • Kamery monitoringu instaluje się w celu kontroli i zapewnienia bezpieczeństwa.

🧠 Quiz ABCD

Wybierz jedną poprawną odpowiedź.

1. Która drukarka jest dziś używana głównie do wystawiania faktur i paragonów?

2. W drukarce laserowej obraz powstaje najpierw na:

3. Toner to:

4. Typowa rozdzielczość drukarki atramentowej to:

5. Druk 3D polega na:

6. Model do druku 3D zapisuje się najczęściej w pliku:

7. Program przygotowujący model do druku i „tnący” go na warstwy to:

8. Materiał do druku w technologii FDM nazywamy:

9. Raft to:

10. Standardowo wystarczające wypełnienie modelu 3D to około:

11. Czym monitor interaktywny różni się od tablicy interaktywnej?

12. Symbol PTZ przy kamerze oznacza:

Wynik: 0 / 12

✅ Prawda czy fałsz?

1. Im mniejsza wysokość warstwy, tym większa rozdzielczość wydruku 3D.

2. Drukarka 3D wydrukuje plik .stl bez użycia slicera.

3. Podpory są odpadem i zwiększają koszt oraz czas wydruku.

4. Tablica interaktywna współpracuje z komputerem i projektorem multimedialnym.

5. Treści na monitorach prezentacyjnych zmienia się tylko ręcznie przy każdym monitorze.

6. Kamery IP działają w sieci komputerowej.

7. Oświetlenie w podczerwieni umożliwia kamerze obserwację w nocy.

8. Technikę druku przestrzennego opracował Adrian Bowyer w 2006 roku.

Wynik: 0 / 8

🖨️ Która to drukarka?

Taśma barwiąca i 24 igły

Zespół dysz rozpylających kropelki

Bęben selenowy i toner

Filament na szpuli i ekstruder

Drukowanie faktur w sklepie

Tani wydruk kolorowych zdjęć w domu

Wydruk protezy lub części zamiennej

Szybki, bardzo wysokiej jakości wydruk dokumentów w biurze

Wynik: 0 / 8

📡 Rozpoznaj urządzenie

Obraz wyświetla projektor, obsługa elektronicznym piórem

Dotykowy ekran jak telewizor, bez cienia od projektora

Plan lekcji na korytarzu aktualizowany zdalnie przez sieć

Wykrywa ruch i zapisuje obraz w chmurze lub na rejestratorze

Grupowanie urządzeń na piętrze i zmiana treści na wszystkich naraz

Obraca się po zaprogramowanej ścieżce (PTZ)

Wynik: 0 / 6

🔢 Ułóż etapy druku 3D

    Klikaj kroki w kolejności.

Pytania i polecenia

  1. Czym różni się drukarka igłowa od laserowej?
  2. Jaki rodzaj drukarki najlepiej zakupić na domowy użytek? Uzasadnij odpowiedź.
  3. Na czym polega druk 3D?
  4. Co jest niezbędne, aby wydrukować model 3D?
  5. Do czego służy program tzw. slicer?
  6. Czym różni się tablica interaktywna od monitora interaktywnego?
  7. Jakie jest przeznaczenie monitora prezentacyjnego?
  8. W jaki sposób może być wykrywany ruch w kamerze do monitoringu?

Zadania

  1. Znajdź informacje o drukowaniu w polu roboczym kilku modeli naraz tym samym materiałem.
  2. Wyszukaj udostępniane przez producentów pliki stl z częściami zamiennymi do samodzielnego wydruku.
  3. Znajdź informacje o drukowaniu modelu na drukarce 3D dwoma różnymi materiałami.
  4. Porównaj w tabeli tablicę interaktywną, monitor interaktywny i monitor prezentacyjny – ustal własne kryteria.