SStrefa Nauki w Elektryku
Klasa 1 – tematy lekcji

Lekcja 04 · Informatyka

Urządzenia cyfrowe w domu i inne

Warto powtórzyć

  • Jakie urządzenia cyfrowe są używane w twoim domu?
  • Jakie znasz rodzaje urządzeń do nawigacji?

1. Wprowadzenie

Urządzenia cyfrowe to nie tylko komputer, smartfon, aparat czy drukarka. Są nimi także urządzenia z cyfrowym sterowaniem, np. niektóre pralki, czajniki, płyty grzejne, systemy audio i samochody. Część można połączyć z automatyką domową lub obsługiwać przez smartfon.

2. Urządzenia cyfrowe w domu

Płyta grzejna i okap kuchenny

Płyta indukcyjna kontroluje moc, temperaturę pól grzewczych i obciążenie sieci energetycznej. Użytkownik wybiera moc i ustawia wyłącznik czasowy.

Hob2Hood – funkcja sterowania okapem na podstawie mocy i temperatury pól. Płyta ma nadajnik podczerwieni, a okap – odbiornik.

Rys. 1. Płyta grzejna i okap – ilustracja z PDF-u
Rys. 1. Płyta grzejna i okap – ilustracja z PDF-u

Przykład z książki: gotowanie zupy – prędkość okapu 2; smażenie – 3; po wyłączeniu płyty – 1, aby przewietrzyć pomieszczenie.

Domowy system audio

Sieciowy odtwarzacz audio łączy tradycyjne źródła dźwięku z funkcjami sieciowymi. Może obsługiwać radio analogowe i DAB+, CD, pendrive, Bluetooth, radio internetowe, serwisy strumieniowe oraz muzykę z komputera lub domowego serwera. Łączy się z siecią przewodowo lub przez Wi-Fi.

Rys. 2. Miniwieża z funkcjami sieciowymi
Rys. 2. Miniwieża z funkcjami sieciowymi

Odtwarzacz może pobierać muzykę bezpośrednio z sieci. Smartfon służy wtedy jak pilot – do wyboru źródła i regulacji głośności.

API (Application Programming Interface) – interfejs programistyczny pozwalający zintegrować urządzenie np. z systemem Smart Home. Scena „wyjście z domu” może wyłączać światło i audio.

W przykładzie książkowym parametr power=standby w poleceniu API przełącza miniwieżę w stan czuwania.

System multiroom

Multiroom – nagłośnienie wielostrefowe. W różnych pomieszczeniach może grać inna muzyka lub wspólne źródło. Urządzenia grupuje się w aplikacji. Dwa głośniki sieciowe mogą utworzyć zestaw stereo: kanał lewy i prawy.

Rys. 4. Schemat systemu audio – oryginalny diagram z PDF-u
Rys. 4. Schemat systemu audio – oryginalny diagram z PDF-u
Rys. 5. Głośnik sieciowy
Rys. 5. Głośnik sieciowy
Rys. 6. Aplikacja do sterowania systemem audio
Rys. 6. Aplikacja do sterowania systemem audio

Przykład: muzyka w dwóch pokojach

Salon

Radio internetowe

Kuchnia

Muzyka z NAS – osobne źródło

Dysk sieciowy

NAS (Network Attached Storage) – wyspecjalizowany niewielki komputer z dyskami, który udostępnia zasoby w sieci domowej lub firmowej.

Rys. 7. Serwer NAS
Rys. 7. Serwer NAS
  • Współdzielenie plików i tworzenie kopii zapasowych.
  • Albumy zdjęć i synchronizacja plików – własna chmura.
  • Serwer WWW lub baz danych.
  • Serwer multimediów, np. udostępnianie muzyki i filmów przez DLNA.
  • Rejestrator nagrań z kamer monitoringu.

DLNA – standardy współdzielenia multimediów między urządzeniami w sieci domowej.

RAID – organizacja pracy kilku dysków; niektóre konfiguracje pozwalają zachować dane po awarii dysku. Nie zastępuje kopii zapasowej, np. po przypadkowym usunięciu plików.

Konta i uprawnienia – każdy użytkownik NAS powinien mieć dostęp do przydzielonych zasobów.

3. Motoryzacja i turystyka

System eCall

eCall – system szybkiego powiadamiania o wypadku drogowym. Uruchamia się automatycznie po wypadku lub ręcznie po naciśnięciu przycisku alarmowego. Przez sieć komórkową łączy się ze służbami obsługującymi numer 112.

Przekazuje lokalizację, dane pojazdu (np. VIN i rodzaj paliwa), dostępną informację o pasażerach oraz sposób uruchomienia zgłoszenia. Nawiązuje też połączenie głosowe.

eCall nie jest lokalizatorem skradzionego pojazdu i nie służy do ciągłego śledzenia samochodu.

Apple CarPlay i Android Auto

Apple CarPlay / Android Auto – wybrane funkcje telefonu na ekranie samochodu: mapy, rozmowy przez zestaw głośnomówiący, wiadomości, muzyka i podcasty. Uproszczony interfejs pomaga ograniczać rozproszenie; kierowca nadal musi koncentrować się na drodze.

Rys. 8. Apple CarPlay
Rys. 8. Apple CarPlay
Rys. 9. Android Auto
Rys. 9. Android Auto

Systemy nawigacji

GPS, GLONASS, Galileo – systemy satelitarne pozwalające wyznaczać pozycję geograficzną.

Nawigacja bezwładnościowa – oblicza ruch i pozycję z danych czujników oraz pozycji początkowej. Może uzupełniać nawigację satelitarną, np. w tunelu.

Nawigacja turystyczna – pokazuje pozycję na mapie; bardziej zaawansowane urządzenia planują trasę dopasowaną do sposobu podróży.

Nawigacja samochodowa – może uwzględniać aktualne korki i zmieniać trasę na podstawie danych z Internetu.

Nawigacja morska – uwzględnia głębokość akwenu, zanurzenie jednostki, płycizny i obszary zakazanej żeglugi.

Rys. 10. Trasa morska z Rogoznicy do Primošten; zanurzenie jednostki 2 m
Rys. 10. Trasa morska z Rogoznicy do Primošten; zanurzenie jednostki 2 m

EXIF – metadane fotografii, w których urządzenie może zapisać miejsce wykonania zdjęcia.

Lokalizatory

Lokalizator wykorzystuje np. GPS do ustalenia pozycji i GSM do przesłania jej do systemu. Może pomagać odnaleźć pojazd lub zwierzę oraz nadzorować flotę firmy.

Podłączenie do OBDII może dostarczyć dodatkowych danych pojazdu, np. prędkości i poziomu paliwa. System może powiadamiać o przekroczeniu prędkości lub opuszczeniu wyznaczonej strefy.

Rys. 11. Pies z lokalizatorem GPS
Rys. 11. Pies z lokalizatorem GPS

4. Smartwatch

Smartwatch – urządzenie noszone na nadgarstku, przypominające zegarek i współpracujące ze smartfonem.

Komunikacja i praca – powiadomienia o rozmowach, wiadomości, kalendarz; w wybranych modelach również rozmowy bez telefonu.

Sport i aktywność – kroki, przypomnienia o ruchu, statystyki treningu, monitoring snu. Modele turystyczne mogą mieć GPS i czujnik ciśnienia atmosferycznego.

Pomiary zdrowotne – zależnie od modelu np. tętno, saturacja lub zapis podobny do EKG. Nie każdy zegarek ma wszystkie funkcje, a jego wyniki nie zastępują diagnozy lekarza.

Łączność – najczęściej Bluetooth, w niektórych modelach Wi-Fi lub sieć komórkowa. Po powrocie do zasięgu telefonu możliwa jest synchronizacja zebranych danych.

Rys. 12. Przykładowe ekrany smartwatcha – ilustracja z PDF-u
Rys. 12. Przykładowe ekrany smartwatcha – ilustracja z PDF-u

5. Internet rzeczy

IoT (Internet of Things), czyli Internet rzeczy – przedmioty z czujnikami, mikrokontrolerami, oprogramowaniem i technologiami łączności, służącymi do wymiany danych przez sieć. Termin został użyty w 1999 roku.

Zastosowania: sprzęt AGD, automatyka budynkowa, medycyna i zdalna diagnostyka.

Przykład: czujnik temperatury przesyła odczyt, a system automatyki steruje ogrzewaniem. Czujnik dostarcza dane, oprogramowanie podejmuje decyzję, urządzenie wykonuje działanie.

Warto zapamiętać

  • Multiroom łączy urządzenia audio w różnych pomieszczeniach.
  • NAS udostępnia pliki i kopie zapasowe z kontrolą uprawnień.
  • eCall wzywa pomoc po wypadku; lokalizator przesyła pozycję obiektu.
  • Nawigacja dobiera trasę do rodzaju podróży.
  • Możliwości smartwatcha zależą od modelu.
  • IoT łączy urządzenia zbierające i wymieniające dane.

Quiz ABCD

1. Jak płyta grzejna steruje okapem w funkcji Hob2Hood?

2. Co oznacza multiroom?

3. Do czego służy NAS?

4. Co uruchamia zgłoszenie eCall?

5. Apple CarPlay i Android Auto umożliwiają:

6. Który zestaw zawiera systemy nawigacji satelitarnej?

7. Co musi uwzględnić nawigacja morska?

8. Gdzie może być zapisane miejsce wykonania zdjęcia?

9. Jak smartwatch najczęściej łączy się ze smartfonem?

10. Co oznacza skrót IoT?

11. Jaki jest sens uprawnień na serwerze NAS?

12. Czym jest API urządzenia audio?

Wynik: 0 / 12

Prawda czy fałsz?

1. Odtwarzacz sieciowy może pobierać muzykę bezpośrednio z sieci, a telefon działać jak pilot.

2. W systemie multiroom we wszystkich pokojach zawsze musi grać ta sama muzyka.

3. NAS może przechowywać nagrania z kamer monitoringu.

4. System eCall jest przeznaczony do ciągłego śledzenia skradzionego samochodu.

5. Lokalizator może wysłać powiadomienie po opuszczeniu wyznaczonej strefy.

6. Każdy smartwatch ma identyczne funkcje.

7. Nawigacja bezwładnościowa wykorzystuje czujniki ruchu i pozycję początkową.

8. RAID zastępuje wszystkie kopie zapasowe.

Wynik: 0 / 8

Dobierz urządzenie lub system

1. Rodzina chce mieć wspólny album zdjęć i kopie dokumentów.

2. Po wypadku samochód przekazuje ratownikom pozycję i dane pojazdu.

3. W salonie i kuchni ma grać ta sama muzyka.

4. Właściciel chce sprawdzić na mapie, gdzie znajduje się jego pies.

5. Uczeń chce na nadgarstku sprawdzać liczbę kroków.

6. Kierowca chce używać mapy z telefonu na ekranie samochodu.

Wynik: 0 / 6

Pytania otwarte

Zadania i projekty z książki

  1. Wybierz jedno urządzenie cyfrowe i przygotuj prezentację na jego temat. Podaj zastosowania do nauki, pracy, komunikacji, rozrywki lub poprawy bezpieczeństwa.
  2. Znajdź dokumentację API urządzenia audio (np. Yamaha MusicCast) i polecenie zwiększenia głośności w sieci lokalnej.
  3. Znajdź informacje o systemach nawigacji lotniczej. Porównaj je w tabeli według samodzielnie wybranych kryteriów.
  4. Podaj inne, nieomówione w lekcji zastosowania urządzeń cyfrowych w domu.
  5. Przedstaw genezę cyfrowych systemów nawigacji w wybranej formie.
  6. Przygotuj opracowanie na temat Internetu rzeczy.