Lekcja 07 · Informatyka
Internet jako ocean informacji
Warto powtórzyć
- Jaki typ programu umożliwia przeglądanie stron internetowych? Podaj przykład.
- Dlaczego Internet nazywany jest „światową siecią sieci”?
- Co oznacza skrót TCP/IP?
Internet – jak ocean – jest rozległy i ciągle się zmienia. Nikt nie jest tu prawdziwym mistrzem, nikt nie wie o nim wszystkiego. Ale, podobnie jak mistrz nawigacji, możesz sporządzić mapę znanych mórz i wyliczyć, jak bezpiecznie żeglować po tych nieznanych.
1. Piramida rozwoju Internetu
Na początku lat 60. XX wieku, na zlecenie Departamentu Obrony USA, naukowcy rozpoczęli prace nad siecią komputerową odporną na uszkodzenia – ARPANET (Advanced Research Projects Agency Network). Początkowo służyła armii, później dołączono uczelnie, jednostki naukowe i urzędy.
Podstawą Arpanetu był protokół TCP/IP – „język”, dzięki któremu komputery z różnymi systemami, połączone łączami telefonicznymi, satelitarnymi czy światłowodowymi, mogły wymieniać informacje.
Internet – rozległa sieć komputerowa łącząca różne sieci z całego świata; wszechstronny system informacyjny i komunikacyjny. Nazwa: łac. inter (między) + ang. net (sieć) – „międzysieć”.
W latach 80. zbudowano szkieletowe linie łączące duże centra komputerowe, dołączyły sieci regionalne, a firmy zaczęły sprzedawać dostęp do sieci. Pod koniec lat 80. pracowało w niej ok. 50 milionów komputerów i zaczęto ją nazywać Internetem.
Usługi Internetu
- E-mail (1971) – poczta elektroniczna.
- FTP (1973) – File Transfer Protocol, przesyłanie plików.
- WWW – World Wide Web; dzięki stronom WWW Internet upowszechnił się wśród zwykłych użytkowników. Internet to jednak nie tylko WWW.
- Telnet – zdalna praca na odległych komputerach.
- USENET – grupy dyskusyjne; IRC – rozmowy w czasie rzeczywistym; komunikatory.
- Lata 90.: sklepy internetowe, e-banki, blogi, portale.
- VoIP – przesyłanie głosu, a potem obrazu przez Internet; Internet mobilny w telefonach, smartfonach i tabletach.
- P2P (peer-to-peer) – każdy komputer jest jednocześnie serwerem i klientem, w przeciwieństwie do modelu klient-serwer.

Na początku XXI wieku dominują serwisy Web 2.0 – użytkownicy współtworzą ich treść. W 2004 roku powstał Facebook (polska wersja od 2008 r.), później m.in. Twitter (2006), Instagram (2010), TikTok (2016).
Piramida „sięgnęła chmur”: chmura obliczeniowa (ang. cloud computing) to system połączonych komputerów i pamięci dostępnych przez Internet. Programy i dane są na serwerze, więc korzystamy z nich z dowolnego komputera na świecie.
2. Organizacja informacji w WWW
WWW to system prezentacji informacji oparty na hipertekście i hiperłączach, umieszczonych na serwerach internetowych.
Strona WWW – zbiór powiązanych dokumentów tekstowych, hipertekstowych, graficznych, dźwiękowych lub z animacjami, dostępnych przez przeglądarkę. Dostęp do stron umożliwia protokół HTTP.
Serwer internetowy to urządzenie (zwykle komputer) udostępniające usługi w sieci lub uruchomione na nim oprogramowanie, np. serwer HTTP, FTP.
- Serwer HTTP – program udostępniający informacje przez protokół HTTP.
- Hipertekst – łączenie niezależnych fragmentów tekstu hiperłączami.
- Hiperłącze (link, odsyłacz) – odwołanie do innego dokumentu lub miejsca w tym samym dokumencie.
- URL (Uniform Resource Locator) – standard jednoznacznie określający adres zasobu i sposób dostępu do niego.
- Adres IP – unikatowy numer urządzenia w sieci działającej na protokole IP.
- DNS (Domain Name System) – system nazw domenowych; nazwa składa się z członów oddzielonych kropkami, a serwery DNS zamieniają ją na adres IP.

Witryna internetowa (serwis) – zbiór stron WWW powiązanych hiperłączami pod jednym adresem. Ma stronę główną (startową) z odsyłaczami do pozostałych części.
Przykład: przeglądanie strony
- Po wpisaniu adresu przeglądarka sprawdza, czy serwer istnieje i jaki ma adres IP.
- Przeglądarka wysyła do serwera żądanie pobrania strony.
- Serwer odsyła stronę, a jeśli jej nie ma – odpowiedni komunikat.

Uwaga! „Nie można wyświetlić strony” może oznaczać chwilowy brak dostępu do serwera lub błąd w adresie. https: oznacza połączenie bezpieczne (szyfrowane).
Ciekawostka: znak @ wybrał w 1971 roku Ray Tomlinson, bo nie występuje w imionach ani nazwach. W Polsce to „małpa”, w Czechach „rolmops”, w Anglii „ślimak”.
Warto zapamiętać
- Historia Internetu zaczęła się w 1969 roku od węzłów Arpanetu; prace nad siecią ruszyły na początku lat 60.
- Internet łączy sieci z całego świata, udostępnia informacje i umożliwia komunikację.
- Najczęściej używane usługi to wyszukiwanie informacji (WWW) i ich wymiana (poczta, komunikatory, serwisy społecznościowe).
Ćwiczenie: rozbierz adres strony na części
Wpisz adres strony (np. https://stat.gov.pl). Zobacz, z jakich elementów się składa – tak jak na rys. 2.
- Protokół
- https – połączenie szyfrowane
- Adres serwera (nazwa domenowa)
- www.sejm.gov.pl
- Ścieżka do pliku
- /sejm10.nsf/poslowie.xsp
Ćwiczenie: piramida rozwoju Internetu
Dopasuj rok do wydarzenia (pomóż sobie rys. 1).
Quiz ABCD
2. Podstawowym protokołem transmisji danych Arpanetu był:
3. W którym roku wynaleziono pocztę elektroniczną?
4. Do przesyłania plików służy protokół:
5. Protokół umożliwiający dostęp do stron WWW to:
6. Co zamienia nazwy domenowe na adresy IP?
7. Technologia przesyłania głosu przez Internet to:
8. Model, w którym każdy komputer jest jednocześnie serwerem i klientem, to:
9. Serwisy, w których użytkownicy współtworzą treści, określa się jako:
10. Witryna internetowa to:
11. Co oznacza „https:” na początku adresu?
12. Przetwarzanie danych w chmurze obliczeniowej oznacza, że:
Prawda czy fałsz?
1. Internet i WWW to dokładnie to samo.
2. Pierwsze węzły Arpanetu zainstalowano w 1969 roku.
3. Nazwa „Internet” pochodzi od łac. inter (między) i ang. net (sieć).
4. Adres IP jest wspólny dla wszystkich urządzeń w sieci.
5. Hiperłącze może prowadzić także do innego miejsca w tym samym dokumencie.
6. Komunikat „nie można wyświetlić strony” zawsze oznacza, że strona nie istnieje.
7. Facebook powstał w 2004 roku.
8. Znak @ wybrano do adresów e-mail, bo nie występuje w imionach i nazwach.
Dopasuj pojęcie
1. Rozmowa w czasie rzeczywistym (Internet Relay Chat)
2. Grupy dyskusyjne – sieć użytkowników
3. Dziennik sieciowy (web log)
4. Zdalna praca na odległym komputerze
5. Uniwersalny lokalizator zasobów – standard adresów
6. Organizacja danych przez łączenie fragmentów tekstu hiperłączami
Pytania otwarte
Zadania
- Wejdź na stronę www.sejm.gov.pl i korzystając z odsyłaczy, zapoznaj się z organami Sejmu RP.
- Przedstaw według własnego pomysłu rozwój usług internetowych. Jakie trzy wydarzenia można jeszcze dodać do piramidy?
- Wejdź na stronę GUS stat.gov.pl i zapoznaj się z podstawowymi danymi o społeczeństwie.
- Dla zainteresowanych: dlaczego piramida rozwoju Internetu została odwrócona? Jaka jest szansa przetrwania Internetu?
- Znajdź w Internecie więcej informacji o chmurze obliczeniowej.